Anashkalimi i Kosovės dhe shqipja e munguar

 

Nga YLBER LILI

I ngjashėm me nacionalizmin serb dhe ai maqedonas po tenton tė vendosė themelet e shtetit nacional dhe etnocentrik. Kemi tė bėjmė me fenomenin e nacionalizmit ekstrem, hegjemonist qė synon tė ngėrthejė gjithēka, pėrfshirė dhe atė qė nuk ėshtė e tyre. Nėse maqedonasit do tė ishin kthjelluar nga tendenca tė tilla identike me ato tė serbėve nuk do tė kishim fėrkime, tendosje tė marrėdhėnieve ndėretnike, ndėrnacionale dhe gjithēka do tė kalonte pa patur konflikte dhe grindje. Sot e kėsaj dite politika maqedonase preferon atė tradicionalen, duke shpėrfillur gjithēka qė ndėrlidhet me shqiptarėt. Maqedonasit hamenden se mund tė krijojnė “laboratore” mirėbesimi, tolerance, respektimi ndaj dallimeve kulturore, fetare etnike, duke shpėrfillur shqiptarėt. “Kapitulli” i gushtit do tė mbyllet me njė forum tė organizuar nga vetė presidenti maqedonas Boris Trajkovski. “Dialogu ndėrmjet civilizimeve” ėshtė forumi nė tė cilin marrin pjesė shefat e shteteve tė Evropės juglindore, pėrfaqėsues tė BE-sė, pėrfshirė institucionet dhe organizatat joqeveritare. Siē merret vesh nga “engjėjt mbrojtės” tė Trajkovskit (kėshilltarėt) diskutimet e forumit do tė fokusohen nė disa drejtime: paqja dhe stabiliteti, demokracia dhe shoqėria civile, si dhe kultura dhe dallimet. Gjithashtu ata nuk kanė hezituar tė bėjnė tė njohur pėr publikun se materiali propagandues ėshtė shtypur vetėm nė maqedonisht dhe anglisht, duke pėrjashtuar nė mėnyrė kategorike gjuhėn shqipe. Shpėrfillja qė i bėhet gjuhės shqipe ėshtė njė tjetėr barometėr me tė cilin peshohet rrekja e maqedonasve pėr tė sfiduar shqiptarėt. Pėr tė pėrforcuar njė gjė tė tillė, tė karikuar dhe nga bashkėmendimtarėt e tyre serbė, nė kėtė forum nuk kanė denjuar qė tė ftojnė as presidentin e Kosovės. Nė mėnyrė cinike njėri nga kėshilltarėt e kryetarit tė shtetit maqedonas ka pohuar se “kryetari i Kosovės nuk ėshtė ftuar sepse Kosova nuk ėshtė e pavarur”. Njė deklaratė e tillė ėshtė verbale dhe aspak e qėndrueshme, sepse Samiti i Selanikut i cili ishte i pėrmasave mė prestigjioze sesa ky i Ohrit, sipas filozofisė maqedone do tė konsiderohej
i pavlerė! Gjithsesi anashkalimi i presidentit Rugova pėr ne shqiptarėt nuk mbetet me “no coment”. Politika maqedone si dhe institucionet shtetėrore ende nuk kanė kuptim lidhur me rregullat bazė tė demokracisė. Ata mendojnė se mund tė arrijnė tė monopolizojnė gjithēka nė favor tė tyre pėrfshirė edhe forume. “Strategėt” maqedonas nuk rreshtin sė akuzuari shqiptarėt, duke vlerėsuar se gjoja burimi i tė gjithė kėqijave vjen nga Kosova. Nga ana tjetėr ata i frikėsohen ballafaqimit tė drejtpėrdrejtė nė nivel takimesh. Maqedonasit tashmė e kanė humbur pusullėn, nė mėnyrė tepėr naive ata dalin nė mbrojtje tė interesave dhe strategjive hegjemoniste serbe. Anashkalimi i presidentit kosovar nga Shkupi zyrtar, vjen menjėherė pas tentativave serioze tė kampit politik serb pėr ta trajtuar Kosovėn si pjesė tė Serbisė. Maqedonasit nuk preferojnė tė prishin krushqitė e vjetra me serbėt pėr hir tė Kosovės dhe tė shqiptarėve. Qėndrimet e fundit tė autoriteteve shtetėrore maqedonase bien nė kundėrshtim tė plotė me frazat optimiste qė vijnė nga kampi politik shqiptar, pjesėmarrės nė qeverinė e Maqedonisė. Ndėrsa politika shqiptare pohonte se ėshtė zgjidhur ēėshtja e pėrdorimit tė gjuhės shqipe, me njė gjė tė tillė nuk dakordohet realiteti faktik. Shefat e shteteve tė Evropės juglindore nuk do tė kenė mirėsinė tė shohin qoftė dhe njė shkronjė nė gjuhėn shqipe. Me pak fjalė maqedonasit po na thonė troē se nuk kanė ndėrmend tė ndryshojnė strategjinė e tyre nė raport me shqiptarėt. Filozofia me tė cilėn udhėhiqen sllavėt e jugut nė raport me shqiptarėt mbetet njė epidemi e pashėrueshme e mpleksur me nacionalizma, ekstreme. Po ashtu gjithēka mbetet nė suazat e hamendjeve se mė nė fund shqiptarėt janė tė pranueshėm realisht pėr tė qenė pjesė pėrbėrėse nė kėtė shtet qė prodhon pakėnaqėsi tė vazhdueshme. As tė verbėrit dhe shurdhmemecėt nuk do ta kishin tė vėshtirė tė nuhasnin dhe tė perceptonin se ēfarė nė tė vėrtetė mendojnė dhe veprojnė maqedonasit. Nė pikun e ditės ata mohojnė gjithēka qė ėshtė e ndėrlidhur drejtpėrdrejt me ndryshimet rrėnjėsore tė mentalitetit politik maqedonas. Shkėndijat e para se kursi politik maqedonas nė mėnyrė tė rrufeshme po merr tatėpjetėn erdhėn nga qėndrimet e opozitės shqiptare, tė cilėt alarmuan opinionin e brendshėm dhe tė jashtėm se Marrėveshja e Ohrit po nėpėrkėmbet nė mėnyrė skandaloze. Derisa gjuha shqipe pėrjashtohet nga mundėsia e pėrdorimit edhe nė sytė e ndėrkombėtarėve, ēfarė mund tė presim nė nivele tė tjera mė tė ulėta?