|
Dibra rikthen Skėnderbeun, shtatorja e tij do tė qėdrojė nė kėmbė |
|
Dibėr 27 Nėntor 2002 Kah mesi i nėntorit tė kėtij viti, pas njė pune tė palodhshme intensive, skulptori i mirėnjohur Muharem Turkeshi dhe modelisti i talentuar Agim Sela, dibranė qė jetojnė dhe krijojnė nė Tiranė, i kryen punimet e shtatores monumentale tė heroit tonė kombėtar, Gjergj Kastriotit - Skenderbeut. Skulpturė gjigande e Skenderbeut, ėshtė e lartė 3 metra e 40 centimetra, e veshur me njė origjinalitet tė kulluar dekorativ kombėtar shqiptar ėshtė unikate nė botė, tė cilėn aktualisht do tė kenė nderin ta ketė vetėm Dibra dhe dibranėt. Deri mė tani heroin kombėtar Dibra dhe dibranėt e kanė parė tė vizatur nė pikturė, tė punuar si skulpturė hypur mbi kalė, tė punuar nė relief apo gjysėmrelief, ndėrkaq kjo do tė jetė e para shtatore e Skėnderbeut nė botė, qė pasqyron figurėn e tij duke qėndruar nė kėmbė, dhe qė me siguri do tė jetė e pėlqyer jo vetėm pėr dibranėt, por edhe pėr shqiptarėt kudo qė ndodhen. Ndėrtimi i shtatores monumentale shėnon njė ngjarje tė rėndėsishme historike pėr qytetin e Dibrės nė vitin 2002, dhe ėshtė njė eveniment historik pėr qytetarėt e saj, sepse legjendari Gjergj Kastrioti - Skenderbeu, kur u largua nga radhėt e ushtrisė turke, me 300 trimat e tij, nga zona e Nishit kaloi nėpėr Dibėr, ku u prit nė mėnyrė madhėshtore dhe u shoqėura nga njė numėr i madh trimash dibranė pėr nė qytetin e Krujės. Ai, nga 25 betejat e tij kundėr ushtrisė turke pėr t'i mbrojtur trojet shqiptare, 19 tė tilla i pati nė Krahinėn heroike tė Dibrės. Mė 25 nėntor tė vitit tė kaluar, me nismėn e Shoqatės sė ish-tė Burgosurve dhe tė Pėrndjekurve Politikė, Dega nė Dibėr, u pėrsėrit nisma e kahmotshme e dibranėve pėr rivendosjen e bustit tė Skėnderbeut. Pėr kėtė qėllim nė lokalet e Shoqatės u mbajt takimi me pėrfaqėsuesit e pushtetit vendor tė degėve tė partive politike shqiptare, tė Myftinisė sė Dibrės dhe shoqatave joqeveritare, nė tė cilėn u ra dakord dhe u mbėshtet unanimisht dėshira qė nė Dibėr tė ringritet busti i Skėnderbeut, nė parkun e qytetit qė mban tė njėjtin emėr. Mė 20 dhjetor 2001, nė mbledhjen e Kėshillit tė komunės sė Dibrės, u miratua kjo nismė pėr rivendosjen e bustit tė Skenderbeut dhe u themeluan dy komisione - Komisioni urbanistik pėr hartimin e projektit dhe pėr sigurimin e lejes urbanistike dhe Komisioni financiar pėr grumbullimin e mjeteve financiare pėr punimin dhe rivendosjen e bustit tė Skenderbeut. Gjysėm shekulli mė parė, pėrkatėsisht nė vitin 1943, nė qendėr tė qytetit tė Dibrės ishte ngritur busti i Skėnderbeut, i punuar nga skulptori me famė Odhise Paskali, mirėpo pushteti sllavokomunist jugosllavo-maqedonas, nė vitet e pesėdhjeta e derdhi bazamentin, obeliskun dhe ambientin ku ishte vendosur ky bust, ndėrsa vetė bustin e fshehu pėr tė mos u gjetur kurrė mė. Pas dėshtimit tė shpresės se do tė mund tė gjendet busti i mėparshėm i Skenderbeut dikund i fshehur nga dora e zezė sllave, fillimisht u vendos qė tė punohet njė bust i ri, ndėrsa mė vonė kjo ide u ndryshua dhe, me kėrkesėn kėmbėngulėse tė dibranėve, u mor qėndrim qė nė vend tė bustit tė ndėrtohet Shtatorja e Skėnderbeut. Ndėrtimi i shtatores iu besua skulptorit tė mirėnjohur Muharem Turkeshi dhe modelistit tė shquar Agim Sela, dibranėve qė jetojnė dhe punojnė nė Tiranė. Punimet pėr ndėrtimin e Shtatores ata i filluan mė 20 shtator 2002. Mjeshtri i skulpturės Muharem Turkeshi fillimisht punoi njė buēetė tė Shtatores sė Skėnderbeut, me madhėsi 50 cm. Dhe pas shumė meditimeve, skicave dhe inspirimeve, sė bashku me modelistin Agim Sela, punuan konstruksionin metalik tė shtatores dhe pastaj centimetėr pas centimetri, pėllėmbė pas pėllėmbe mbi kėtė konstruksion farkonin copėzat e dėrrasave dhe hedhnin baltėn e glinės, shtresė pas shtrese, duke i dhėnė formėsimin artistik kėsaj skulpture, me njė mjeshtri tė rallė dhe pėrkushtim ngacmues dhe krijues. Gjatė punimit shtatores qė paraqet Skėnderbeun nė kėmbė, me shpatėn nė dorė, me pelerinėn mbretėrore mbi supe dhe me pėrkrenaren karakteristike, Muharem Turkeshi dhe Agim Sela ngjeshėn, formėsuan dhe modeluan dy tonelata e gjysmė baltė argjili. Skulptori Muharem Turkeshi dhe modelisti Agim Sela i kanė thėnė Kosovapressit se: "Kėtė punė e kapėm me njė gėzim dhe entuziazėm tė rallė, tė shtyrė nga ndjenja e nostalgjisė dhe e patriotizmit qė e mbollėn nė ne baballarėt tanė. Ne qysh nė fėmijėrinė tonė jemi rritur me figurėn e Skėnderbeut nė shpirt, sepse pėr ne shqiptarėt ky hero legjendar ka qenė dhe mbetet gjithnjė krenaria e pazėvendėsueshme e kombit. Mendojmė se kemi arritur njė kompozim monumental dekorativ dhe realist tė shtatores sė Skėnderbeut tė njė formati tė madh, njė skulpturė me njė dorė tė mobilizuar me shpatėn nė tė dhe me dorėn tjetėr tė lirė, me pelerinėn, veshjen ushtarake dhe me elemente autoktone shqiptare. "Ne para se ta fillojmė kėtė shtatore analizuam ēka ėshtė punuar deri mė sot dhe punuam njė monument shtatoreje pėr vend tė hapur, gjė qė nuk e gjen aktualisht nė asnjė vend tjetėr, qoftė nė trevat shqiptare qoftė diku nė botė. Gjatė tėrė kohės qė punonim na vizitonin parreshtur vėllezėrit tanė dibranė tė tė gjitha moshave, dhe kjo na ngacmonte, na ledhatonte dhe na shtonte kurajon, duke na pėrgėzuar pėr punėn tone" kanė thėnė autorėt e shtatores. Mjetet financiare pėr punimin dhe vendosjen e shtatores sė Skėnderbeut i grumbulluan dibranėt nga Dibra dhe diaspora, kurse tani pritet tė bėhet derdhja nė bronzė e shtatores qė ėshtė njė punė mė shumė teknike. Sė shpejti do tė caktohet data dhe do tė bėhet vendosja solemne e Shtatores sė Skėnderbeut nė parkun e Sheshit "Skėnderbej" tė qytetit, pėr tė cilėn ngjarje do tė pėrgatitet njė program i pasur dhe ku do tė jenė tė ftuar personalitetet nga tėrė hapėsira etnike shqiptare.
|