Kastriot Haxhirexha: Rregullimi federal i Maqedonisė – domosdoshmėri, realitet dhe ardhmėri e vendit

LOBI: Dr. Kastriot, nė emėr tė lexuesve tė LOBI-it, ju pėrgėzojmė pėr dyvjetorin e themelimit tė Partisė Demokratike Kombėtare. Dalja e kėsaj partie tė re nė kohėn e vlimeve, tė krizės dhe tė luftės nė Maqedoni, duke patur parasyshė kuadrot dhe angazhimet tuaja atėherė, premtonte nė nxitjen e procesit. Megjithatė, sikur nuk doli kėshtu? Cilat mendoni se janė sukseset e punės dhe tė veprimtarisė sė PDK-sė kėto dy vjet qė shkuan?
HAXHIREXHA: Edhe unė shfrytėzoj rastin qė tė pėrshėndes tė gjithė lexuesit e revistės suaj. PDK u themelua nė vigjilie tė kryengritjes sė armatosur qė zhvilloi populli ynė nė Pranverėn e vitit 2001, qė erdhi si rezultat i sjelljes sė papėrgjegjshme tė elitave politike ndaj problemeve tė shumėshtresuara me tė cilat pėrballeshin qytetarėt tanė. Ėshtė fakt se kjo parti arriti tė grumbullojė reth vetes shumė kuadro kompetente nga rrethe tė ndryshme, sepse, me Programin dhe Platformen e saj ajo ofronte njė qasje dhe formė tė re tė zgjidhjes sė problemeve tė akumuluara decenie me radhė. Megjithatė, pėr shkak tė situatės sė krijuar shumė shpejt e pamė tė arsyeshme tė reduktojmė nė maksimum aktivitetet partiake. Mė vonė punėt shkuan ashtu siē shkuan… Ėshtė vlerėsim i pėrgjithshėm, dhe jo vetėm i PDK-sė, se nė zgjedhjet e kaluara shumė pak u votuan programet partiake apo struktura e listave zgjedhore. Kur t’i shtohen kėtij momenti edhe parregullsitė e tjera tė procesit zgjedhor, nga tė cilat mė sė shumti u dėmtua PDK, del shumė e qartė situata e pavolitshme nė tė cilėn u gjetėm pas zgjedhjeve parlamentare. Pėrkundėr kėsaj, mendoj se PDK nė dy vitet e ekzistimt dhe veprimit tė saj arriti suksese tė lakmueshme, veēanėrisht me debatimin e shumė temave, tė cilat deri mė atėherė ishin tabu.


LOBI: Njė kohė mė tė gjatė , nga zgjedhjet e kėndej, sikur pak jeni nė skenė, sikur jeni "zhdukur" pėrkohėsisht. Pse ndodhi kėshtu, pėr shkak tė rezultateve tė dobėta, apo se nuk po mund ta gjeni veten nė skenėn e re politike tė Maqedonisė?
HAXHIREXHA: Ndonėse nė pamje tė parė fitohet kjo pėrshtypje, e vėrteta ėshtė paksa mė ndryshe. Edhe nė kėtė periudhė ne kemi qenė nė kontakt me strukturat partiake, kemi pasur takime pune me kryesinė qėndrore si dhe kontakte me pėrfaqėsues tė ndryshėm ndėrkombėtarė. Mendoj se PDK jo vetėm qė e gjen veten ne "skenėn e re" politike (e them nė thonjza, sepse duket se shumėcka ėshtė e vjetėr ), por nga dita nė ditė krijohet hapėsirė gjithnjė e mė e madhe pėr kėtė parti.


LOBI: PDK ishte kundėr Marrėveshjes sė Ohrit, por u deklaruat , nė rastin e miratimit tė saj, se nuk do ta pengoni atė. Cili ėshtė vlerėsimi juaj pėr implementimin e Marrėveshjes sė Ohrit dhe cili ėshtė vlerėsimi pėr punėn e Qeverisė, pas kalimit tė mė shumė se 100 ditėve tė para tė saj?
HAXHIREXHA: PDK pati qėndrimin e saj kritik ndaj Marrėveshjes sė Ohrit dhe atė marrėveshje e shihte si dokument tė mirė pėr t’i dhėnė fund konfliktit tė armatosur, por jo edhe si dokument me tė cilin zgjidhen tė gjitha mosmarrėveshjet politike shqiptare-maqedonase. Tashmė, kur nga nėnshkrimi i asaj Marrėveshjeje ka kaluar mė shumė se njė vit e gjysėm, ėshtė vlerėsim i pėrgjithshėm se implementimi i saj po shkon me njė intenzitet shumė tė ulėt, pėr ēka vėrejtje kanė dhėnė edhe ndėrkombėtarėt.


Sa i takon punės sė qeverisė pėr kėto njėqind ditėt e para dua tė them se PDK, si parti opozitare, ka vėrejtjet e saj dhe qėndrim kritik pėr shumė sjellje dhe veprime tė Qeverisė. Mendoj se prijoritare pėr partitė nė pushtet ėshtė tė merren me sjelljen e atyre pak ligjeve favorizuese pėr tė cilat kanė aq shumė nevojė qytetarėt shqiptarė dhe qė burojnė nga Marrėveshja e Ohrit. Deri mė tani shohim njė mbyllje nė vetėvete tė pushtetarėve tė BDI-sė dhe sjellje inferiore ndaj partnerit, sjellje me tė cilėn janė ngopur qytetarėt shqiptarė. Eshtė fakt se partia nė pushtet nuk e mori mandatin vetėm pėr njėqind apo njėqind e njėzet ditėt e para, por mos tė harrojmė se ajo mes tjerash e mori edhe pėr ato ditė – ditė tė cilat pėrcaktojnė strategjine dhe rrugėn qė do tė ndjekė ajo nė tė ardhmen e qė pėr momentin lė shumė pėr tė dėshiruar.


LOBI: Po flitet se edhe nė partinė tuaj nuk po shkojnė punėt ashtu si duhet, pati dhe dorėheqje – nga Dega e Tetovės, pėr shkak tė rezultateve tė dobėta nė zgjedhje, disa po thonė se edhe vetė ju do tė tėrhiqeni nga posti i kryetarit dhe se tėrheqje nga postet kanė paralajėmruar edhe anėtarė tė tjerė tė Kryesisė. Ēfarė ka tė vėrteta nė gjithė kėto pohime?
HAXHIREXHA: Fenomenet e dorėheqjes apo kalimit tė funksionarėve partiakė nga njėra nė partinė tjetėr janė procese qė karakterizojnė pothuajse gjithė partitė politike. Nė rastin konkret dorėheqja e kryetarit tė degės sė PDK nė Tetovė e motivuar nga rezultatet e dobėta nė zgjedhjet e kaluara ėshtė e drejtė morale e tij dhe mendoj se aty nuk ka vend pėr spekulime. Sa i takon gjoja dorėheqjeve tjera nga radhėt e Kryesisė Qėndrore tė kėsaj partie, mund tė them se deri mė tani pranė kėtij organi nuk ėshtė deponuar asnjė kėrkesė e tillė, pėrkundrazi nė radhėt e saj ekziston vullnet dhe gatishmėri qė kjo parti tė shkojė deri nė kuvend apo kongres, ku natyrysht parashihet tė ketė reformime dhe ristrukturime tė saj.


LOBI: Pas gjithė asaj qė ndodhi, edhe juve ju pėrfshinė nė "listėn e zezė" tė Presidentit Bush. A ju bė nder me kėtė juve dhe PDK-sė, apo .... dhe a ka ndonjė tė re nė drejtim tė heqjes nga ajo listė?
HAXHIREXHA: Qėndrimet e mia por edhe tė PDK-sė ndaj shumė proceseve me tė cilat u pėrballėm ne si shqiptarė nė dy vitet e fundit mendoj se kanė qenė nga arsyet kryesore tė pėrfshirjes sime nė atė listė. Nuk kam asnjė informatė nė drejtim tė diēkaje tė re reth asaj liste.


LOBI: Ēfarė mund tė na thoni pėr bashkėpunimin e PDK-sė me partitė simotra shqiptare nė Maqedoni?
HAXHIREXHA: Ndonėse pėr momentin shumė i nevojshėm, fatkeqėsisht, ai bashkėpunim pothuajse nuk ekziston. Nuk dua tė pretendoj se ne si parti nuk kemi aspak faj pėr njė situatė tė tillė, por megjithatė pėr momentin PDK e ka tepėr tė vėshtirė tė ndryshojė mentalitetin e trashėguar tek liderėt dhe subjektet politike - mentalitetin e shndėrrimit nė kult dhe demonizimit tė gjithė tė tjerėve, sindrom ky veēanerisht i theksuar nė periudhėn kur partia ėshtė nė pushtet. PDK do tė mbetet edhe mėtutje parti e hapur dhe e gatshme pėr bashkepunim me partitė shqiptare, sa herė qė kjo tė jetė e nevojshme dhe nė favor tė qytetarevė tanė, konform pėrcaktimeve tona programore.


LOBI: A keni ndonjė mesazh pėr antarėt dhe simpatizantėt e PDK-sė nė kėtė pėrvjetor tė dytė tė partisė tuaj?
HAXHIREXHA: Fillimisht dua tė pėrgėzoj gjithė anėtarėt dhe simpatizantėt e PDK pėr dyvjetorin e themelimit tė partisė dhe, njėkohėsisht, dua t’i inkurajoj se sado e vėshtirė, sado e mundimshme qė duket rruga qė ndjek PDK, megjithatė ajo ėshtė rrugė e ardhmerisė dhe domosdo qė do tė kurorėzohet me fitore. 


Barazia e plotė mes qytetarėve - garancia dhe rruga mė e sigurtė pėr stabilizim, pėrparimin e zhvillimin tė Maqedonisė


LOBI: Nė Programin dhe Platformėn e PDK-sė ju thoni se angazhoheni pėr njė Maqedoni federale a konfederale , qė do tė ishte zgjidhje mė e mirė se ajo "e Maqedonisė "unitare". Qėndroni edhe mė tutej parapa kėsaj, apo ka ndonjė ndėrrim nė kursin politik tė PDK-sė. 
HAXHIREXHA: Vetė qėllimi i themelimit tė PDK-sė ka qenė dhe mbetet kėrekesa pėr barazinė e plotė tė popullit shqiptar me ate maqedon edhe atė nė ēdo segment tė jetės. Konform kėtij pėrcaktimi ėshtė edhe Platforma dhe Statuti i kėsaj partie - realizimi i tė drejtave tė njėjta pėr dy popujt mė tė mėdhenj kėtu - pra tė qenurit sovran dhe konstituiv nga njėra anė si dhe krijimin apo sigurimin e mekanizmave pėr mbrojtje maksimale institucionale tė atyre tė drejtave, pa pasur mundėsinė qė cilido popull tė mund te ndikojė nė tė drejtat e popullit tjetėr. Barazia e plotė mes qytetarėve tė kėtij vėndi ėshtė garanti mė i mirė dhe rruga mė e sigurtė pėr stabilizimin, pėrparimin dhe zhvillimin e tij. Mėnyra mė e mirė pėr realizimin e kėtyre kėrkesave ėshtė rregullimi i Maqedonisė sipas ndonjėrės prej formave tė shteteve federale. Evropa si dhe SHBA-tė me qyteterimet dhe demokracitė e tyre tė vjetra na japin shembuj tė shumtė dhe tė mirė pėr atė se si do tė mund tė bėhej dhe tė dukej njė Maqedoni federale. Jam i bindur se njė vėnd me njė strukturė te tillė tė popullsisė dhe mentalitetin ekzistues siē ėshtė Maqedonia e ka tė domosdoshėm regullimin federal. Ky ėshtė realiteti dhe ardhmėria e kėtij vėndi. 


Pėr UT-nė dhe Fadil Sulejmanin


LOBI: Ndėr ato kuadro qė ishin kandidatė tuaj pėr deputetė ishte dhe ish-rektori i UT-sė, Fadil Sulejmani, i cili me Bordin dhe Senatin e tij tani thotė se e shkarkoi Rektorin aktual tė UT-sė. Cili ėshtė vlerėsimi juaj pėr kėto qė po ndodhin nė UT dhe pėr vetė ēėshtjen e zyrtaririzimit tė UT-sė. A keni ju ndonjė projekt pėr kėtė punė. 
HAXHIREXHA: Fillimisht dua tė sqaroj disa bindje tė cilat pa arsye janė krijuar tek njė pjesė e opinionit tonė pėr atė se gjoja pas veprimeve tė ish rektorit tė UT qėndron PDK, meqė ishte ajo qė edhe e kandidoi z. Sulejmani nė listat e saj pėr deputetė. Njė nga arsyet pėrse ne si PDK e kandiduam z. Sulejmani kanė qenė, nė radhė tė parė, sepse pėrmes tij kemi dashur tė fusim mbrėnda parlamentit maqedonas Universitetin e Tetovės dhe me kėte tė lehtėsojmė procesin e zyrtarizimit tė tij. Sė dyti, ngaqė u pėrpoqėm qė nė njėfarė mėnyre tė vlerėsojmė punėn, pėrkushtimin dhe sakrificėn e njė intelektuali pėr realizimin e njė projekti aq madhor, siē ėshtė UT. Sa i takon momentit aktual mendoj se me ngjarjet e fundit qė po ndodhin atje po dominon mentaliteti i mbylljes nė vetvehte dhe i paragjykimeve qė manifestohet me mostolerancėn, qoftė kjo e hapur apo e mbyllur ndaj kujtdo. Mosgatishmeria apo mbase edhe paaftesia e strukturave udhėheqėse tė atij institucioni, por edhe i stafit pedagogjik qė tė bashkėpunojnė me gjithėsecilin qė sadopak mund tė ndihmojė nė rrugėn e vėshtirė drejt zyrtarizimit tė tij, e nė rastin konkret me njė autoritet tė respektuar si prof. Abdyli nuk paraqet asgjė tjetėr pėrpos papėrgjegjėsi morale dhe intelektuale. Ēdonjėri qė mund tė thiret nė vuajtjet, mundin dhe sakrificėn e bėrė pėr ate qė ky Universitet tė vijė deri kėtu ku ėshtė, ndėrsa sot me sjelljen e tij e vė nė pikėpyetje tėrė atė mund dhe sakrificė tė qytetarėve tanė, duhet ta dijė se vepėr e rėndė dhe e dėnueshme nė tė gjithė kohėrat dhe kulturat ėshtė edhe kur nėna lėndon apo mbyt fėmijėn e saj, pėrkundėr vuajtjeve, reziqeve apo edhe mundit tė madh qė ka dhėnė derisa e ka nxjerė ate nė dritė.