Konsumimi i televizionit duhet tė mėsohet

    


Gėzim Mekuli, Oslo

Ka individ qė televizionin e trajtojnė si  "amortizues dhe zbutės" tė realitetit tė ashpėr jėtėsor. Tė tjerėt, pėrkundrazi,  kėtė medium e kosiderojnė si njė "lindje e djallit" i cili shkatėron kulturėn dhe kėrcnon njerėzimin. Me tutje pėr televizionin nga kjo shtresė e opinionit flitet edhe si ndikues i dėmshėm pėr zhvillimin dhe edukimin normal tė rinisė mė theksė tė veqant fėmijėve. Posaqėrsisht kjo shtresė "gjykon" televizionin se, ai ndikon nė humbjen e aftėsisė sė koncentrimit tė fėmijėve, ndikon nė krijimin e pasivitetit tė pėrgjithshėm, egoizmit, nė tjetėrsimin nga ambienti dhe nga vėtėvėtja e deri tek kriminaliteti dhe nėntoka.

Pedagogėt vjellin helm e vrerė mbi televizionin, kėta aty shofin njė konkurent indirekt e tė fuqishėm, tė cilit i shkon "pėr dore" qė tė zgjoj e nxitė mė shumė fascinacion dhe kėnaqėsi, tek tė rinjėt, se sa vet normat pedagogjike....

Ndikimi i mundshėm pozitiv i televizionit

Televizioni, posaqėrisht pozitivisht, mund tė ndikon tek fėmijėt atėhėrė kurė prindėrit bėjnė zgjidhjen e progamit pėr shiqim pra, kurė konsumimi i programit televiziv nė mėnyrė aktive udhėhiqėt nga prindėrit e jo nga vetė fėmijėt.

Ngecja nė mėsimet shkollore dhe lindja e agresivitetit nuk do tė jetė prezente nėse  konsumimi i programit televiziv pėr fėmijėt kontrollohet e monitorizohet nga prindėrit.

Ndikimi i mundshėm negativ i televizionit

Pėr shkak tė problemeve tė shumta ekonomike e sociale, shumė prinder jannė tė shtrėnguar qė tė jenė largė shtėpisė dhe femijevet. Nė kėtė mėnyrė, seleksionimi aktiv dhe i domosdoshėm i emisioneve pėr fėmijėt do ishte i parealizueshėm. Pėrpos domosdoshmėrisė ekzistenciale, ka edhe "arsye tjera", tė cilat mund ti quajm mė njė fjalė si  "ikje"  e prindėrve nga pėrgjegjėsia pėr edukimin e fėmijėve tė tyre....Sigurimi i parave, profiti material, etja per karierė, shfrenimi dhe nxitimi pėr konsumim e defrim shpeshė janė "arsytime" mė tė "rėndėsishme" pėr prindėrit, se investimi i kohės nė edukimin e fėmijėve.

Pasojat e mos seleksionimit aktiv tė emisioneve pėr fėmijė nė televizion janė tė paparashikueshme: fėmijėt dhe tė rinjėt nga kėto familje, pjesėn dėrmuese tė kohės sė lirė e  kalojnė para mediave pra, para aparateve televizive, kėshtu ata kanė mundėsi tė shiqojnė emisione qė pėr fėmijėt janė rreptėsisht tė ndaluara. Sipas psikologeve gjerman, 20.000 deri 30.000 fėmijė tė kėtijė grupi qėndrojnė deri nė orėn dy tė mesnatės para televizionit. Njė 18 vjeqar, sot nėpėrmes mediave ka parė me sytė e tijė mbi 200.000 akte dhune, dhe ky fėmijė ka parė mbi 40.000 herė sekuenca ose foto me njerėz tė gjymtuar, tė dhunuar e tė masakruar...(Shembull kemi sot luften ne Irak dhe ndermjetesimi, "i fotografise se ashper dhe te forte",  nepermes ketije mediumi.

Cilat janė pasojat negative tė hyperkonsumimit tė televizionit?

Pengesat nė lexim, bisedė, shkrim, pengesat ne koncentrim janė prezente tek fėmijėt tė cilėt skajshmerisht shumė ndjekin emisionet televizive.Dhuna nė televizion shkakton frigė. Nėse pėr tė rinjėt njė pamje televizive do tė konsiderohej provokim nervash dhe kėnaqėsi, kjo pėr femijėt mund tė ngjallė frigė dhe pasiguri pėrmante me pasoja tė rėnda psiko-sociale.

Mbipesha mund tė jetė pasojė e shiqimit tė tepruar tė televizonit. Femijėt me mbi peshė nuk shprehin kenaqėsi pėr levizje dhe kėshtu me mė kenaqėsi afrohen para televizionit dhe nė mėnyrė tė pakontrolluar edhe ushqėhen. Koha e kaluar para televizionit redukton kohėn pėr aktivitete tė lira e kreative

Shkatėrimi i identitetit kulturor

Kėtu do tė cekej industria e filmit, ku jo rallė ndeshemi me antivlera siq ėshtė kiqi dhe shundi. Sipas studimeve publicistike, nė hapsirat germane, muzika tekno, rap dhe rock janė sot, pėr tė rinjėt, njė kult i pazavendėsuar. Sipas kėtijė studimi, asnjė nga kėto kultura nuk vjen nga hapsira gjermano-folėse, pra janė kultura tė importuara...

Kultura e krijuar nga presioni ekonomik, politik ose ideologjik, dhe shpėrndar nga mediat, ėshtė "kancer" pėr tė rinjėt …shoqėrinė dhe kombin. Po valle c’farė po ndodhė me vlerat tona kulturore, te cilat jane duke u dhunar pambarimisht nga mediat e sėmura karieriste?

Shiquesit televiziv janė shpeshė tė manipuluar nga mėnyra e prezentimit tė emisionėve. Lajmet jo rallė kane karakter-spektakli dhe pėrmbajnė gjysmė tė vėrteta.

Pakesimi i kohes familjare

Edhe ashtu koha mjaftė e kufizuar  pėr investim nė jetėn famljare, sot nė mase tė madhe "rudhet" nga televizioni. Me mė kenaqėsi shiqohen problemet familjare tė botės kinomatografike si,  ”Familja Moderne” "Kasandra", "Bay Watch", se sa vet problemet dhe telashet e familjes. Nėpėrmes televizionit mund tė shfaqėn edhe konflikte brenda familjes. Shpeshė ka dallime tė mėdha sa i pėrket zgjedhjes sė programit televiziv. Konfliktet me fėmijėt dhe tė rinjėt rreth zgjedhjes dhe kufizimit tė  programit televiziv janė shpesh tė pa evituara.

Konsumimi i televizionit duhet tė mėsohet

Ekspėrtet e kesaj fushe si mjekėt, psikologėt dhe sociologėt vinė nė pėrfundimin e hidhur se shum prindėr, thjeshtė, nuk kujdesen pėr shprehine e shiqimit televiziv pėr femijėt e tyre.

APELI  URGJENT  I  TYRE  TEK PRINDŹRIT:

1. Aparati televiziv nuk ėshtė "Baby sitter"(pėrkujdesje e fėmiut)

2. konsumimi i programit televiziv duhet tė bėhet nė pėrputhshmėri me moshėn e femiut:

- 0-3 vjet: nuk ka shiqim televiziv fare,

- 3-6 vjet: shiqimi nė raste shume tė rralla ose, nuk ka shiqim fare,

- 6-9 vjet: maksimal njė gjysme orė nė ditė por, jo rregullisht,

- 9-12 vjet: maksimal njė orė nė ditė por, jo rregullisht,

-12-15 vjet: maksimal njė orė e gjysmė gjdo dite, por jo rregullisht,

-15-18 vjet: maksimal dy orė nė ditė, por jo rregullisht.

3. Femijėt e vegjėl nuk lejohen  tė shiqojnė televizion vetėm. Ata kan nevojė pėr "mbrojtjen e afėrt" dhe sqarimin mbi emisionin nga njė i rritur.

4. Nuk i lejohet fėmiut tė zgjedhė programin televizivnė mėnyrė tė pakontrolluar. Sot ka televizionė me "qėles" tė cilat bllokojnė programe jo tė preferuara pėr femijėt.

5. Kujdes nga shokėt/shoqėt e fėmiut tėnd qė nuk kan ndonjė kujdes prindėror. Filmat e ndaluara, si filmat pornografik, kriminalistik....lehtėsisht e msheftė mund tė shiqohen edhe te fqiu i afėrt.

Edhe pse televizioni tek femijėt mund tė ketė njė ndikim pėrkeqėsues, mendohet se ky medium nuk duhet tė pėrjashtohet tėrsisht pėr fėmijėt dhe tė rinjėt. Me rėndėsi dhe primare ėshtė kotrollimi i kėtijė mediumi nga prindėrit dhe tė rriturit, e qė gjithsesi do tė kishte pjesėn e determinuar tė rolit pozitiv pėr informacion ,argėtim e edukim tek femijėt e me gjėrė. Pėr ne shqiptarėt do tė parashtrohej pyetja: munde te kete bashkim kombėtar me njė opinion tė sėmurė?!