Faktorizimi i votuesit

Qani Nuhiu,Tetove

“Zgjedhjet nė pėrgjithėsi ishin tė rregullta dhe u zhvilluan nė atmosferė demokratike”,“Zgjedhjet ishin sipas standardeve ndėkombėtare”.Kėto janė disa citime nga vlerėsimet e vėzhguesėve tė shumtė ndėkombėtarė dhe tė vendit dhe reagimet e qeverive tė shteteve perėndimore pėr zgjedhjet parlamentare tė 15 shtatorit nė Maqedoni.Zgjedhjet nė sistemet demokratike bėjnė pjesė nė aksionet politike mė tė mėdha si ēdo aksion tjetėr politik nė tė cilat pėrfshihen kėto shoqėri dhe si tė tilla sjellin ndryshime esenciale nė shoqėri e janė kusht i zhvillimit tė saj.Vėshtruar nga ky kėnd shumė tė rėndėsishme ishin edhe zgjedhjet parlamentare tė shtatorit nė RM.Nė kėto zgjedhje morėn pjesė 53 parti politike,26 nga tė cilat kanė kanė konkuruar me lista tė veēanta,27 parti politike kanė konkuruar nė kuadėr tė shtatė koalicioneve dhe 5 lista tė qytetarėve.Anėtarė tė parlamentit do tė jenė 17 parti politike.

Fushata parazgjedhore e dominuar nga drojet

Fushata parazgjedhore u vlerėsua si relativisht e qetė nė krahasim me rrethanat e pėrgjithshme kaotike qė i kemi.Edhepse periudha e luftės ka mbaruar megjithate ne akoma jetojmė nė “kulturėn e dhunės”dhe kaosit,pasi nuk egziston kurfarė rendi dhe sigurie publike,burgosjet,vrasjet e tė rinjve shqiptar,burgosjet dhe akuzat kundėr luftarėve tė ish UĒK-sė vazhdojnė, me ēka akoma mė shumė acarohen tensionet ndėretnike.Qetėsisė relative paraelektorale i kontriboi edhe fakti se aktorėt e tanishėm politik me pėrjashtim tė udhėheqesisė sė VMRO-DPME sė qė nga fillimi i fushatės zgjedhore nuk kanė pasur sjellje luftarake dhe populiste,por politike.

Edhepse gjatė fushatės u lansuan kocepte tė ndryshme politike,qė lėviznin nga mohimi i Marrėveshjes kornizė e deri tek kėrkesa pėr federalizim,megjithate dominonin partitė politike pėrkrahėse tė Marrėveshjes sė Ohrit.Tek shqiptarėt ky ėshtė pėrcaktim i sigurtė politik,kurse partneri maqedonas (LSDM) aktualisht i jep vetėm pėrkrahje verbale,por me skepticizėm shihet sjellja praktike e tyre. 

Nga mediumet gjatė fushatės parazgjedhore me disa pėrjashtime tė vogla ēdonjėra kishte “favoritin” e vet.Edhepse rrethanat,ambienti dhe momenti politik ishin mjaft tė rėnda dhe tėpėr delikate pėrsėri kushtimisht mund tė themi se patėm fushatė parazgjedhore pozitive,ambient pozitiv dhe atmosfere tė qetė,por tė dominuar nga drojet e ndryshme. 

Nuk munguan as “punėsimet”, rritja e rrogave e shumė “dhurata tjera parazgjedhore”.

Votimi

Me pėrjashtim tė disa incidenteve tė izoluara (kryesisht te maqedonėt) procesi i votimit ka kaluar nė rregull.Kėsaj klime pėr rrjedhėn normale tė zgjedhjeve mė sė shumti i ka kontribuar prania mjaft e madhe dhe monitorimi i zgjedhjeve nga organizatat joqeveritare dhe institucionet ndėrkombėtare me mbi 900 vėzhgues dhe rreth 4100 tė vendit dhe interesimi i madh i fuqive dhe organizatave botėrore. 

Karakteristikat e zgjedhjeve

Nė kėto zgjedhje: 

-Dominonin partitė politike me listat e tyre zgjedhore.Lista zgjedhore tė grupeve tė qyetarėve ka pasur pesė dhe kanė qenė prezente vetėm tek korpusi zgjedhor maqedonas,ndėrsa tek shqiptarėt nuk ka pasur fare lista zgjedhore tė pavarura (nga grupet e qytetarėve).Por megjithate nė kėto zgjedhje faktori qytetar ka qenė present nėpėrmjet monitorimit tė fuqishėm tė organizatave vėzhguese dhe joqeveritare.

-Nė sigurimin e procesit zgjedhor krahas policisė vendėse kanė marrė pjesė edhe trupat e NATO-sė (Misioni TFF) edhepse zyrtarisht kjo pjesėmarrje arsyetohej “vetėm me sigurimin e vezhguesėve tė huaj”,por duke ditur rethanat tė cilat atyre ditėve dominonin ėshtė vėshtirė tė besohet se ata nuk kanė pasur edhe rol “rezervė”. 
-Pjesėmarrja nė votime ka qenė e lartė.Gjithset kanė votuar1.222.711 qytetarė ose 73,4 pėrqind nga lista e Pėrbashkėt zgjedhore. Ndėrkaq nga votuesit drejtuar kutive tė votimit rreth 14.000 nuk kanė mundur tė votojnė pasi nuk kanė qenė tė pėrfshirė nėpėr lista zgjedhore.

-Duke falėnderuar obligimit tė dalė nga Ligji zgjedhor njė e treta e kandidateve nėpėr lista zgjedhore ishin femra,por si zakonisht nė vendet e fundit tė listave ku gjasat pėr tė zėnė vend nė parlament realisht ishin tė vogla.
-Edhe kėsaj here pėr qytetarėt e Maqedonisė me qėndrim tė pėrkohshėm nė shtetet perėndimore nuk ėshtė organizuar votim nėpėr ambasada dhe pėrfaqėsitė diplomatike me ēka njė numri tė votuesėve i ėshtė mohuar e drejta e votimit (mė sė shumti janė dėmtuar shqiptarėt).

-Rezultatet janė publikuar brenda afatit ligjor dhe nga partitė humbėse ėshtė pranuar rezultati i zgjedhjeve nė stilin “edhepse kemi shumė vėrejtje pėrsėri nuk do tė ankohemi”(PDSH).Ndėrsa tė gjitha ankesat janė shqyrtuar dhe varėsisht prej situatės janė pranuar apo refuzuar brenda afatit ligjor. 

-Eshtė vėrejtur polarizim dhe pėrēarje e ekstreme e trupit votues nė baza ideologjiko-partiake,kurse trazira ndėretnike gjatė kėsaj periudhe nuk janė vėrejtur,por radikalizimi i opinionit publik maqedonas nė disa raste ka shkuar deri nė skajshmėri sa qė mediumet nė maqedonishte dhe partitė maqedonase kanė bėrė gara se kush mė shumė do t’i djallėzojė kėrkesat shqiptare.

-Shumica nga mediumet e tė githa llojeve (me pėrjashtime tė ralla) nuk kanė pasur qasje aspak objektive dhe informative por tėrėsisht propagandistike (veēanėrisht ato qė kontrolloheshin nga qeveria).

-Edhe njėherė u dėshmua se njerėzit akoma kanė nevojė pėr liderė politik dhe lehtė pėrfshihen nga atmosfera euforike.

-Edhepse egzistonte droja se nuk do tė pranohen rezultatet e zgjedhjeve,ato nga partitė humbėse sė pari u pranuan pėr tu kontestuar pėrsėri mė vonė nga dy partitė kryesore qė deri atėherė ishin nė pushtet (VMRO-DPMNE dhe PDSH). -Me tė drejtė shtrohej dilema e dorėzimit tė qetė tė pushtetit,pasi nė situata tė humbjeve tė gjithė diktatorėt bėjnė poteza dhe kanė sjellje tė paparashikueshme.Kjo u dėshmua edhe nė rastin e Lube Boshkovskit (VMRO-DPMNE) i cili pėrmes “fantastikės politike” dhe aplikimit tė “shkencave kimikė nė politikė” u pėrpoq t’i kontestojė ato. 

Marrė pėrgjithėsisht kėto zgjedhje nga vėzhguesit e huaj dhe tė vendit janė vlerėsuar tė qeta,demokratike,tė rregullta dhe sipas standardeve ndėrkombėtare. 

Konstituimi i parlamentit dhe qeverisė Ėshtė rast unikat ku kryetari i partisė fituese tė njėrit nga etnikumet shtetformuese bashkė me disa nga udhėheqėsit kryesor partiak (BDI),njėherit edhe deputetė nė parlamentin republikan nuk mundėn tė marrin pjesė nė mbledhjen konstituive tė parlamentit.

“Produktet” politike tė zgjedhjeve 

Me njė rekaptulim dhe vlerėsim pėrgjithshėm mund tė konstatojmė se “produktet” politike tė kėtyre zgjedhjeve ishin pozitive,pasi:

- Mėnyra e votimit “Njė pėr njė”,e jo “Njė pėr krejt familjen apo mėhallėn” e kėtheu dinjitetin politik dhe demokratik tė votuesėve dhe ngriti nivelin e kulturės politike tė votuesėve; -Fitorja e forcave tė cilat e pėrkrahin Marrėveshjen Kornizė tė Ohrit (fjala ėshtė pėr forcat politikė shqiptare),kurse pėr ato maqedone mbetet tė shihet.

-Nga votuesit u saksionua jodinamika,rigjiditeti ,demagogjia e rafinuar,korrupsioni dhe romantizmi joproduktiv politik; 

-Bėnė kėthimin e demokracisė sė suspenduar gjatė zgjedhjeve tė fundit presidenciale dhe lokale,kurse fuqinė e vendosjes politike nga elitat dhe oligarkitė politike e kėthyen tek pronari natyror dhe i vetėm i sovranitetit,tek votuesi pėrkatėsisht populli dhe demokracia u bė demokraci e jo procedurė “e shprazėt”; dhe

-Definitivisht kėto zgjedhje e faktorizuan votuesin nė dėm tė oligarkive partiake.

Votuesit e PDK-sė 

Nė kėto zgjedhje tek korpusi zgjedhor shqiptar ishte risi paraqitja nė skenė e njė koncepti politik qė dallonte nga shumica e subjekteve tjera politike shqiptare,Partia Demokratike Kombėtare (PDK).Kjo parti nė programin e saj zgjedhor konkuroi me platformėn pėr federalizimin e shtetit.Do tė ishte politikisht interesante tė dihet se votuesit e kėtij orientimi politik (edhepse nė pėrqindje tė pakėt) nė bazė tė cilit faktor janė pėrcaktuar:

-Thjesht i kanė votuar kuadrot dhe personalitetet e kėsaj partie,pa u thelluar nė konceptin politik tė federalizimit?
-E kanė votuar konceptin e federalizimit pa u thelluar nė kualitetin e kuadrove?apo
-Janė pėrcaktuar pėr tė dyja kėto bashkė?

Kjo tash pėr tash mbetet e panjohur. 

Moskoalicionimet ndėrshqiptare parazgjedhore

Dalja e shqiptarėve veē e veē nė zgjedhje ka efekt tė dyfishtė,por veēojmė mangėsinė dhe pėrparėsitė kryesore:

A)Aspekti negativ: -Humbja e disa vendeve nė paralament (ekspertėt pohojnė prej 5-7 vende);

B)Aspekti pozitiv: -Qartėsimi i pozicioneve dhe i fuqisė politike tė partive shqiptare nė Maqedoni dhe pėrcaktimi i peshės dhe rolit tė tyre nė skenėn politike.Pėr proceset politike ėshtė e nevojshme tė shihet se kush zotėron nė skenėn politike shqiptare nė Maqedoni dhe nga kush nė tė ardhmėn duhet tė lypet pėrgjegjėsi dhe tė mos thirret kushdo dhe kur t’i teket “nė emėr tė popullit”.Duke mos lejuar qė tė “filozofojnė” njerėzit pa njohuri elementare filozofike;dhe -Avancimi i pluralizmit politik (kusht kryesor i demokracisė).

Si do tė duket qeveria e ardhėshme?

Dilemė nė vete ėshtė formimi i qeverisė dhe platforma nė bazė tė sė cilės ajo do tė veprojė deri nė fund tė mandatit tė saj.Sa do tė arrihet qė platformat partiake tė shėndrrohen nė platformė qeveritare dhe partneri shqiptar nė qeverinė e ardhėshme (BDI) a do tė arrijė ta imponojė platformėn e saj dhe interesin kombėtar shqiptar?

Si do tė duket qeveria e cila do tė formohet me partner koalicioni edhe partinė shqiptare e ka marrė mandatin tek elektorati shqiptar (BDI) dhe a do tė ketė avancim kualitativ dhe kuantitav nė krahasim me zgjedhjet e kaluara,gjegjėsisht sa resorė do tu takojnė shqiparėve (numerikisht) dhe kualiteti i resorėve pėrkatės.A do tė arrihet qė tė merret ndonjė resor nga “katėrshi i madh” (punėt e brendėshme,mbrojtja,punėt e jashtėme dhe finansat). 

Nė ēfarė kuadrosh do tė mbėshtetet dhe do tė ofrojė BDI-ja?Nė aktivistėt e shquar nga elita partiake dhe profesionistėt qė tashmė ndodhen nėpėr strukturat partiake apo nė ekspertėt e pavarur tė cilėt do tė pranojnė qė nė qeverinė e ardhėshme ta prezentojnė konceptin e kėsaj partie.Pra,mė tepėr ekspert e mė pak partiak apo e kundėrta. (vėr.aut.Teksti ėshtė shkruar nė momentin kur akoma nuk ėshtė arritur marreveshja pėr formimin e qeverisė).

Pėr hir tė suksesit tė pėrgjithshėm ėshtė e domosdoshme qė BDI-ja tė jetė PARTNER KONCEPTUAL i koalicionit qeveritar nė mėnyrė qė tė bėhet implementimi i Marrėveshjes sė Ohrit,sepse i ka marrė votat e atyre njerzėve tė cilėt e pėrkrahin kėtė koncept politik.Qytetarėt e kanė kuptuar se me votime vendosin pėr fatin politik dhe me vota mund tė bėhen ndryshime me ritėm optimal dhe nė drejtim tė demokracisė si rregullim i fuqishėm shoqėror e shtetėror. 

Gjatė formimit tė qeverisė BDI-ja:

1.Me asnjė ēmim tė mos sillet me inferioritet ndaj partnerit maqedon,por si partner i barabartė qė ka fuqinė e votave dhe reprezent i njė kombi,sepse fuqinė politike nuk e ka marrė nga maqedonėt por nga numri i votave,prandaj inferioritetin le tua le atyre qė realisht u takon, qė “nuk kanė as kokė e as bisht” dhe nuk dinė prej nga vijnė e kah shkojnė.

2.Tė ketė plan operacional me afatizime kohore konkrete pėr zbatimin e Marrėveshjes sė Ohrit.

3.Tė mos lejojė “seleksionimin” negativ tė kuadrove dhe “verifikimin e pėrshtatshmėrisė” sė tyre nga maqedonėt,por atė ta bėjė vetė udhėheqėsia politike e BDI-sė nė bazė tė kritereve morale,kombėtare dhe profesionale. 

Nga kjo mvaret se pushteti i cili do tė zgjidhet sa do tė jetė i aftė pėr zgjidhjen e problemeve dhe tė bėjė rregullimin e raporteve tė parregulluara nė tė gjithė nivelet e shoqėrisė.Nga kjo varet edhe egzistenca e kėtij shteti.

Parimet e veprimit dhe detyrat e qeverisė sė re

Qeveria e ardhėshme pėr tė pasur sukses,punėn e saj duhet ta mbėshtesė mbi kėto parime:

-Liberalizmi etnik (shtet shumėetnik e qytetar):Qė shteti tė themelohet mbi parimet e shoqėrisė multietnike e jo monoetnike (vetėm maqedonase) dhe qytetare;

-Platforma integruese euroatlantike:Plan i qartė pėr integrimet euro-atlantike (EU,NATO,Kėshilli i Europės etj.) me tė gjitha privelegjet dhe obligimet qė dalin nga kėto angazhime.E jo nga Perėndimi tė merren vetėm privelegjet dhe tė injorohen obligimet.Jo sjellje dualiste nė stilin “Perėndimi na duhet,ndėrsa Lindjen e duam”. --Shteti ligjor:Tė sundojė FUQIA E LIGJIT e jo LIGJI I FUQISĖ (parim i xhunglave) dhe i POLITOKRACIVE (Qė funksionimi i institucioneve dhe ligjeve tė mos bėhet me Ad hoc marrėvėshje partiake,por me marėveshje tė pėrhershme parimore tė partive politike). -Reformizmi:Ad hoc intervenimet nė asnjė mėnyrė nuk mund t’i zėvendėsojnė reformat serioze dhe tė qenėsishme (esenciale),por duhen reforma gjithpėrfshirėse.

-Profesionalizmi:Gjatė punėsimeve dhe angazhimeve publike tė respektohet parimi i profesionalizmit.Pasi kriter dhe mėnyrė e vetme e zhvillimit tė tė gjitha shoqėrive,i ēdo vendi dhe kohe ka qenė dhe mbetet parimi i shenjtė i PROFESIONALIZMIT.Qė do tė thotė secili nė vendin e vet me kompetenca dhe aftėsi profesionale dhe tė anagzhohen kuadrot me autoritet,dituri dhe renome personale.

Pėrndryshe ēdo variantė tjetėr ėshtė tallje jona me vetėveten,me ardhmėrinė tonė dhe rrugė e sigurt pėr stagnim deri nė vetėshkatėrrim.
Nėse kjo qeveri dėshiron qė seriozisht tė merret me zgjidhjen e problemeve atėherė tė gjitha zgjidhjet pėr detyrat dhe obligimet qė i ka pėrpara duhet tė mbėshteten mbi parimet e lartpėrmendura. Nga detyrat e qeverisė duhet veēuar mė prioritaret: -Platforma e qartė pėr integrime dhe asocime tė plota politike,ushtarake dhe ekonomike euro-atlantike (EU,NATO,Kėshilli i Europės dhe shumė tjėra); 

-Problemet ekonomike:Tė ndėrtohet ekonomi e shėndoshė e liberale dhe konkurencė e ndershme,me qėllim qė tė fillojė me zgjidhjen e problemeve egzistenciale tė njezėve.Tu mundėsohet njerzėve tė punojnė dhe tė fitojnė tė holla dhe tė bėjnė jetė dinjitoze e jo tė jetojnė nga ndihmat,pasi varfėria ta merr edhe dinjitetin.Fundja qytetarėt janė pėrcaktuar pėr opcionin e reformave ekonomike dhe tė zhvillimit tė pėrgjithshėm ekonomik. -Arsimore:Zgjidhja e statusit tė Universitetit tėTetovės (UT),problemi i reformės sė arsimit tė mesėm e fillor,zgjidhja e problemeve hapsirore pėr nxėnėsit,ngritja kualitative e procesit arsimor nė tė gjitha nivelet,etj. 

-Administrative:Departizimi dhe depolitizimi i organeve dhe shėrbimeve shtetėrore e publike,tė instalohet demokracia dhe fuqia e ligjit,tė kemi sistem juridik komplet dhe funksional,tė racionalizohet kuadri adminstrativ dhe joprofesional e me dominancė maqedonase dhe tė sillen njerėz profesionist dhe nė harmoni me pėrbėrjen etnike nė shtet.

-Korrupsioni:shkatėrrimi dhe ndalja e korrupsionit,vjedhjeve,etj.

-Siguria e qytetareve,pronės private,etj. 

Ėshtė jashtėzakonisht e rendėsishme qė pushteti tė ushtrohet nė mėnyrė kualitative dhe pozitive. 

Filosofi dhe sjellje e re ne politikė 

Me Marrėveshjen kornizė tė Ohrit nė Maqedoni fillon njė etapė e re,njė “fillim i ri”,prandaj elita qeverisėse maqedonase duhet ta pranojė kėtė realitet dhe tė promovojė standarde tė reja tė sjelljes politike me orientime demokratike dhe reformiste. Pėr problemet nė tėrėsi e posaēėrisht ato tė karakterit ndėretnik duhet tė tregojė aftėsi,maturi dhe durim pėr udhėheqjen e dialogut.Sjellja e re ėshtė domosdoshme dhe e determinuar jo nga vullneti dhe humaniteti i maqedonasve,por nga realiteti tėrėsisht i ri. Prandaj faktori maqedonas duhet tė mos e nxisė populizmin por demokracinė e qė nėnkupton sjellje liberale,pa histeri,pa ekskluzivitet,pa pėrjashtime politike dhe me barabarsi qytetare.Nacionalizmi tė mos jetė ideologji zyrtare nė shtet dhe sa mė shpejtė tė bėhet denacifikimi i organeve shtetėrore.

Qeveria e ardhėshme duhet tė dijė se disponimi,vetėdija dhe gjendja aktuale e shpirtėrore tė popullatės nuk toleron mė premtime,por pritet vetėm punė konkrete nė avancimin e statusit tė shqiptarėve dhe reformave thelbėsorė nė shoqėri dhe shtet.Pasi tė gjithė jemi tė stėrngopur me varfėri,luftėra,mafiokraci e korrupcion dhe se kufiri i tolerancės ėshtė i ngushtuar.Prandaj qeveria duhet qartė t’i definojė parimet themelore (bazike) tė sjelljes dhe filosofisė politike tė re.

Pushteti tė mos pretendojė se do tė jetė mirė,rehat dhe i qetė vetėm nėse nuk ka konkurencė politike opozitare.Aspak nuk ka vend qė pushteti tė sillet nė mėnyrė autoritare,por demokratike me qėllim qė tė krojohet atmosferė dhe ambient pozitiv nė shoqėri dhe ky realiteti i ri i krijuar vitin e kaluar tė shfrytėzohet pėr progres tė pėrgjithshėm. 

Tė mos i favorizojė konceptet qė favorizojnė vetėm maqedonėt dhe tė veprojė me emocione,sepse emocionet dhe euforia nuk janė aleat i mirė nė politikė,bilesa shumė tė dėmshme.Nga mandatari Branko Crvenkovski kėsaj here (edhepse ėshtė mjaft vėshtirė) pritet sjellje e re,sepse mund tė ndodh qė shqiptarėt tė kenė “sjellje tė re”. 

BDI-ja,si tė “mbrohet nga vetėvetja”?

Para partisė shqiptare e cila ka fituar nė zgjedhjet (BDI) parashtrohet edhe “dhimbta” e vjetėr e shqiptarėve,e ajo ėshtė se si do tė bėhet implementimi i konceptit partiak nė qeverinė e re.Edhe para kėsaj elite politike ngelin dilemat “kujdestare”: 

-Nė Qeveri dhe funksionet tjera publike tė shkojė me kuadro qė janė mė tepėr ekspert profesional por “jomjaft” partiak apo aktivistė tė shquar nga elita partiake (qė nuk nėnkupton automatikisht se nuk janė ekspert)?

-“Virus” tjetėr infektues politik ėshtė se BDI-ja si tė arrijė t’i eliminojė gjasat qė qoftė edhe funksionari mė i vogel partiak tė bėjė presion (pėr interesa tė ngushta private) mbi funksionarin mė tė lartė politik e shtetėror, poashtu anėtar i BDI-sė.

- Tė lihet hapsirė pėr elementin e pavarur kritik brenda partisė nga njerėz eminent tė cilėt interesin e tyre egzistencial nuk do ta lidhin me tė qenurit nė parti.Formalizimi apo “legalizimi” i (thėnė kushtimisht) “opozitės brendapartiake”,angazhimi i intelektualėve tė shquar dhe figurave pozitive e autoriteteve morale me formimin e ndonjė kėshilli kontrollues dhe forcimi i rolit tė tij (me intelektualėt tė mos vėndohen raporte vazaliteti por partneriteti),formimi i gjyqit tė nderit ,themelimi i njė kėshilli (forumi) tė ekspertėve partiak tė cilėt do ta ndjeknin punėn e ministrave shqiptarė nė qeveri dhe atyre tu ofrohet ndihma,por nėse e do nevoja edhe sygjerime e kritika. 

-Tė nxitė opinionin publik qė tė jetė kritik dhe produktiv por gjithsesi pozitiv,i cili do tė luajė rolin e korigjuesit tė partisė pjesėmarrėse nė pushtet,pra rol konstruktiv e jo destruktiv.Politika,e veēanėrisht ajo shqiptare ka nevojė pėr opinion tė menēur dhe kritik e pozitiv me qėllim qė ta “mbrojė” nga gabimet.Pasi kritikėn nuk duhet automatikisht kuptuar si sulm,por si nxitje pėr korigjimin e gabimeve dhe zhvillim shoqėror.

Vetėm kėshtu BDI-ja dhe populli shqiptar mund t’i evitojė gabimet e bėra nė tė kaluarėn nga partitė tjera shqiptare dhe tė “mbrohet nga vetėvetja”. 

Pėrfundim 

Nėse kjo klasė politike dhe ky popull arrin qė FAKTORIZIMIN E VOTUESIT me sukses ta transformojė nė FAKTORIZIOM TĖ OPINIONIT PUBLIK,nė ēka rol tė madh ka edhe shtresa intelektuale atėherė nuk ka dilemė se demokracia nė shoqėrinė tonė do tė lėshojė rrėnjė dhe neve na presin ditė mė tė mira dhe jetė mė kualitative.

Pasi egiztencialisht nevojitet qė nė Ballkan tė bėhet avancimi i proceseve integruese euro-atlantike dhe tė mos kthehemi nė periudhėn e totalitarizmit tė errėt.

Nėse shqiptarėt synojnė qė tė jenė komb pasur,i shkolluar,i zhvilluar,stabil dhe i fuqishėm e kudo i nderuar dhe komb qė do t’i ketė mekanizmat kryesor tė funksionimit tė tij si tėrėsi CONDITIO SINE QUA NON ėshtė avancimi dhe konsolidimi i demokracisė.Por duhet kuptuar se demokracia nuk ėshtė gjendje statike (status i arritur njėherė e pėrgjithmonė),por ėshtė proces i cili vazhdimisht duhet pėrsosur e kjo kėrkon punė dhe energji tė pėrhershme.Nė funksion tė kėsaj ishin edhe kėto zgjedhje pėr tė cilat vlerėsimet e pėrgjithshme ishin se kanė qenė tė rregullta,tė qeta dhe tė zhvilluara nė atmosferė demokratike. Dy momente e kanė determinuar qė kėto zgjedhje tė jenė tė tilla: Vėzhgimi i fuqishėm ndėrkombėtar edhe kontributi i elektoratit i cili mė zgjedhjet nuk i sheh si diēka e veēantė,por si dukuri e zakonshme dhe kjo ėshtė shenjė e qartė e demokratizimit tė shoqėrisė dhe tregues se euforisė shpejt i vjen fundi dhe fillon realiteti. E realiteti ynė ėshtė i rėndė,prandaj priten punė e ndryshime.Fundja konflikti luftarak i vitit tė kaluar ishte pasojė e mosreformimit politik dhe shoqėror tė cilat Maqedonia ēdoherė ka refuzuar t’i bėjė,me intencė qė shtetin ta mbajė “ishull tė izoluar” dhe "oazė tė paqės",duke injoruar faktin se ēdokund ka ndryshime pozitive dhe se procese tė izoluara politike nuk egzistojnė.

Konkluza mė e rėndėsishme zgjedhore ėshtė se kėto zgjedhje definitivisht faktor tė zhvillimit dhe demokracisė e bėnė votuesin nė dėm tė elitave partiake.E ne qytetarėt e zakonshėm presim, shumė mė tepėr,pasi mundemi shumė mė tepėr.