Politikė "kompetente"
Viena do tė kujtohet pėr "rep-festivalin" ndėrkombėtarė
tė shallit dhe shajkaqės
Opinionin kosovar aspak nuk e habiti shkuarja e
duetit Rugova-Daci nė Vienė, edhe pse nuk i kishin parė
fare "notat muzikore" ata kishin shprehur gatishmėri tė
merrnin pjesė nė "festivalin e Vienės" pėr tė bėrė pazar
politik me trion serbe "Zhivkoviq, Ēovic dhe Lajiq", dhe
nė Vienė kėnduan dueti shqiptar dhe trio serbe, dhe
asnjėri nuk kuptoi se ēfarė shpėrblimi fitoi dueti qė
pėrfaqėsonte Kosovėn LDK-iste
Nuk ėshtė ky pėrdhunimi i parė i institucioneve
demokratike tė Kosovės, kėtė e bėri edhe mė heret , nėn
presionin e Kushnerit shpartalloi parlamentin dhe
shfuqizoi kushtetutėn e Kaēanikut, pa njė arsyetim tė
vlefshėm, pa konvokuar asnjėherė mbledhjen e parlamentit,
duke i shėnuar ende si data historike, por qė i shkeli
me tė dy kėmbėt me njė mbyellje tė syrit tė z. Kushner.
Nuk janė pra tė qėndrushme dhe etike mendimet lidhur me
shkuarjen apo mos shkuarjen e delegacionit nė Vienė, ato
janė krejtėsisht triviale pėrballė argumenteve pėr
transparencė institucionale, komunikim
interinstitucional dhe komunikim me opinionin "to
person" (vlera qenėsore tė etikės demokratike dhe
institucionalizimit).
Agim Vuniqi, SHBA
Zhvillimet e fundit politike nė Kosovė, si dhe ato rreth
kompetencave institucionale - se cili institucion nė
kierarki ėshtė me i fuqishėm se tjetri, rivalitetet
mediale, por edhe deklarata pėr opinion para nisjes nė
Vienė tė zėdhėnėsit tė kryetarit koncesual tė Kosovės se
vendimi i tij pėr bisedime me palėn serbe (e cila para
shkuarjes mori bekimin nga kisha ortodokse serbe dhe
vete kryepopi serb Pavle) mbėshtetet nė Kornizėn
Kushtetuese (jo nė Kushtetutėn e Kosovės) nuk qėndron
pasiqė nė Vienė nuk bėhej fjalė pėr njė pėrfaqėsim
protokolar tė Kosovės meqė kjo e drejtė edhe ashtu ėshtė
rezervuar vetėm pėr PSSP (dmth. bėhej fjalė pėr
kompetencat e rezervuara tė PSSP dhe tė UNMIK-ut, sipas
rezolutės 1244 dhe tė Kornizės Kushtetuese), prandaj
paraqitja e tillė ishte manipulative dhe shėrbente vetėm
pėr konsumim tė brendshėm, meqė pranimi apo mosranimi i
bisedimeve pėr ēėshtje praktike me palėn serbe, nė Vienė,
ishte mė tepėr ēėshtje politike dhe koncensuale -
institucionale, dhe nuk kishte fare lidhshmėri me
ēėshtjen e kompetencave (detyrave tė punės) tė kryetarit
koncensual, i cili u zgjodhė nga njė marrėveshje
tripalėshe LDK-PDK dhe AAK (e cila u sponzorua nga
ambasadori Menzis, dhe u fuqizua nga ish PSSP tė OKB-sė)
aprovimi i sė cilės u finalizua nė parlamentin
multietnik tė Kosovės. Edhe ashtu ēėshtjet praktike tė
natyrės teknike tangojnė mė tepėr nė kompetencat
legjislative qė burojnė nga parlamenti multietnik (po qė
se aprovohen nga PSSP) dhe qė realizohen pėrmes qeverisė
multietnike tė Kosovės.
Opinionin kosovar aspak nuk e habiti shkuarja e duetit
Rugova-Daci nė Vienė, edhe pse nuk i kishin parė fare "notat
muzikore" ata kishin shprehur gatishmėri tė merrnin
pjesė nė "festivalin e Vienės" pėr tė bėrė pazar politik
me trion serbe "Zhivkoviq, Covic dhe Lajiq", dhe nė
Vienė kėnduan dueti shqiptar dhe trio serbe, dhe asnjėri
nuk kuptoi se ēfarė shpėrblimi fitoi dueti qė
pėrfaqėsonte Kosovėn LDK-iste. Dhe nė fund tė gjithė u
ndan tė kėnaqur dirigjenti Hollker dhe pėrfaqėsuesit e
estradės shqiptare dhe tė asaj serbe por edhe
auditoriumi pjesėmarrės, ata tėrė kohėn shfletonin
skenarin e festivalit. Kontributi i tyre ishte
spektakular, mė nė fund Viena nuk do tė njihet vetėm pėr
Mozartin dhe Shwarcengerin, ajo do tė kujtohet edhe pėr
rep-festivalin ndėrkombėtar tė shallit dhe shajkaqės.
Nuk ėshtė ky pėrdhunimi i parė i institucioneve
demokratike tė Kosovės, kėtė e bėri edhe mė heret , nėn
presionin e Kushnerit shpartalloi parlamentin dhe
shfuqizoi kushtetutėn e Kaēanikut, pa njė arsyetim tė
vlefshėm, pa konvokuar asnjėherė mbledhjen e parlamentit,
duke i shėnuar ende si data historike, por qė i shkeli
me tė dy kėmbėt me njė mbyellje tė syrit tė z. Kushner.
Nuk janė pra tė qėndrushme dhe etike mendimet lidhur me
shkuarjen apo mos shkuarjen e delegacionit nė Vienė, ato
janė krejtėsisht triviale pėrballė argumenteve pėr
transparencė institucionale, komunikim
interinstitucional dhe komunikim me opinionin "to
person" (vlera qenėsore tė etikės demokratike dhe
institucionalizimit).
Janė absurde dhe shumė tė papėrgjegjėshme propozimet e
tija "tė papėrtypura" fare politikisht, duke i bėrė
publike emocionet momentale se: me ndėrrimin e flamurit
dhe himnit rrumbullakėsohet projekti i pavarėsise (edhe
pse Kosova vazhdimisht ėshtė nė terr- jo vetėm fizik),
pastaj propozimi i mėhershėm drejtuar ministrit tė
kulturės (sado qė tė jetė i arsyeshėm) nė sallėn e
Teatrit Kombėtar (me rastin e shėnimit tė 21 vjetorit tė
vrasjes sė Jusuf e Bardhosh Gėrvallės dhe Kadri Zekės, e
organizuar nga kryesia e LDK-sė) qė nė tė ardhmen pėr tė
arritura nė fushėn e muzikės tė bėhet ndarja e
shpėrblimit "Kitara e artė e Jusuf Gėrvallės" propozim i
cili as qė u shqyrtua ndonjėherė, si dhe propozimi
drejtuar kryetarit tė Prishtinės pėr zyrtarizim tė
objekteve ndėrtimore pa leje, e tash sė fundi "Darka e
Lamės" do bėhet festė shtetėrore (dhe kėshtu shqiptarėt
do tė kėnaqen me lezetin" e shtetit, pensionistėt me
pensione "tė majme, arsimtarėt me "extra" rroga,
invalidėt me pėrkujdesje tė shtetit qė organizon darka
shtetėrore), janė kėto jo vetėm shkelje e kompetencave
por edhe mosnjohje sistemore e institucionalizmit, meqė
kjo paraqet ndėrhyrje e papresedencė nė kompetencat
institucionale, ngase ministritė janė pjesė pėrbėrėse e
Qeverisė si organ ekzekutiv i parlamentit, ai nė te
vėrtetė shkeli edhe institucionin i cili e vendosi meqė
propozimet e kryetarit koncesual duhet tė adresoheshin
nė parlamentin e Kosovės, ngase edhe funksioni i tij
buron nga parlamenti i cili fuqizoi nje marrėvėshje nė
mes tri subjekteve kryesore politike LDK-PDK-AAK, ėshtė
pra marrėveshje koalicioni pėr bashkėqeverisje meqė
asnjėri subjekt politik nuk pėrmbushi kuotėn e 61 votave.
Statusi i kryetarit nė demokracitė parlamentare ėshtė mė
tepėr dekorativ se sa domethėnės, dhe atė nė shtetet
demokratike dhe ekonomikisht stabile, pėr dallim nga
funksioni i kryetarit koncensual tė Kosovės, i cili mė
tepėr ėshtė kėshilldhėnės, dhe atė nė rastet kur nuk ka
koncenzus politik nė mes tė tri subjekteve kryesore
politike bashkėqeverisėse, prandaj ėshtė plotėsisht
qesharake kur bėnė krahasime me sistemin politik dhe
shtetėror tė SHBA-sė, ku funkcionon sistemi presidencial
i qeverisjes, prandaj pėrpjekjet e tij pėr degradimin e
institucioneve demokratike qė burojnė nga Korniza
Kushtetuese dhe ringritja e "zyrės sė presidentit" mbi
tė gjitha institucionet, pra edhe mbi parlamentin, janė
pėrpjekje pėr zhvendosje te institucioneve sipas
dėshirės, duke penguar nė funksionalitetin e tyre, duke
mos respektuar fare normat demokratike, duke mos pranuar
dialogun, fuqinė e argumentit por edhe trasparencėn si
mjet civilizues pėr stabilizimin dhe forcimin e
institucioneve demokratike tė mbėshtetura po nga ai
elektorat dhe ai popull qė ia dha voten edhe subjektit
politik qė ai udheheqė.
Pėr tė fshehur mosefikasitetin politik duke treguar edhe
mosnjohje tė sistemit politik, ai e ndien veten mė
komfort nė zyrėn e tij, e cila nuk ka ndonjė peshė tė
veēantė nė kierarkinė institucionale. Nė kėtė mėnyrė
bėhet edhe manipulimi me votėn e elektoratit meqė pėr
qėllime tė caktuara politike-individuale pretendohet qė
tė bėhet personalizimi dhe privativizimi i
institucioneve, duke mos e bėrė as mė tė voglėn
pėrpjekje pėr vendosjen e institucioneve nė baza
konstitucionale.
Janė pra brėngosėse faktet se si interesat partiake janė
mbi ato qytetare, kjo ngase klasa politike nuk ėshtė e
pavarur nė gjykimet politike, meqė nuk ka pavarėsinė
ekonomike, prandaj ndodhė qė interesat e qytetarėve tė
Kosovės tė mos pėrfillen fare pėr dallim nga intereset e
grupeve tė interesit qė janė shumė tė fuqishme, prandaj
ėshtė e shpeshtė edhe dukuria e grabitjes sė kapitalit
popullor me metoda mafioze pėr tė cilėn askush nuk dha
pėrgjegjėsi, bile politike, deri mė sot.
Prandaj deri sa elektorati nė Kosovė do tė jetė nė
hamendje pėr shkaqe tė pasigurisė ekonomike nuk mund tė
thuhet se ka elektorat stabil, meqė edhe ai udhėhiqet
nga interesat e ngushta. Nuk mund tė flitet pėr ndonjė
menaxhmim tė suksesshėm financiar nė ēfarėdo fushe pėr
shkaqe tė mosrrespektimit tė marrėveshjeve, qė
drejtpėrsėdrejti kanė pasoja nė stabilitetin politik por
edhe nė realizimin e aspiratave tė qytetarėve tė Kosovės
nė tė ardhmen.