Politikė "kompetente"

Viena do tė kujtohet pėr "rep-festivalin" ndėrkombėtarė tė shallit dhe shajkaqės

 

Opinionin kosovar aspak nuk e habiti shkuarja e duetit Rugova-Daci nė Vienė, edhe pse nuk i kishin parė fare "notat muzikore" ata kishin shprehur gatishmėri tė merrnin pjesė nė "festivalin e Vienės" pėr tė bėrė pazar politik me trion serbe "Zhivkoviq, Ēovic dhe Lajiq", dhe nė Vienė kėnduan dueti shqiptar dhe trio serbe, dhe asnjėri nuk kuptoi se ēfarė shpėrblimi fitoi dueti qė pėrfaqėsonte Kosovėn LDK-iste

Nuk ėshtė ky pėrdhunimi i parė i institucioneve demokratike tė Kosovės, kėtė e bėri edhe mė heret , nėn presionin e Kushnerit shpartalloi parlamentin dhe shfuqizoi kushtetutėn e Kaēanikut, pa njė arsyetim tė vlefshėm, pa konvokuar asnjėherė mbledhjen e parlamentit, duke i shėnuar ende si data historike, por qė i shkeli me tė dy kėmbėt me njė mbyellje tė syrit tė z. Kushner. Nuk janė pra tė qėndrushme dhe etike mendimet lidhur me shkuarjen apo mos shkuarjen e delegacionit nė Vienė, ato janė krejtėsisht triviale pėrballė argumenteve pėr transparencė institucionale, komunikim interinstitucional dhe komunikim me opinionin "to person" (vlera qenėsore tė etikės demokratike dhe institucionalizimit).

Agim Vuniqi, SHBA

Zhvillimet e fundit politike nė Kosovė, si dhe ato rreth kompetencave institucionale - se cili institucion nė kierarki ėshtė me i fuqishėm se tjetri, rivalitetet mediale, por edhe deklarata pėr opinion para nisjes nė Vienė tė zėdhėnėsit tė kryetarit koncesual tė Kosovės se vendimi i tij pėr bisedime me palėn serbe (e cila para shkuarjes mori bekimin nga kisha ortodokse serbe dhe vete kryepopi serb Pavle) mbėshtetet nė Kornizėn Kushtetuese (jo nė Kushtetutėn e Kosovės) nuk qėndron pasiqė nė Vienė nuk bėhej fjalė pėr njė pėrfaqėsim protokolar tė Kosovės meqė kjo e drejtė edhe ashtu ėshtė rezervuar vetėm pėr PSSP (dmth. bėhej fjalė pėr kompetencat e rezervuara tė PSSP dhe tė UNMIK-ut, sipas rezolutės 1244 dhe tė Kornizės Kushtetuese), prandaj paraqitja e tillė ishte manipulative dhe shėrbente vetėm pėr konsumim tė brendshėm, meqė pranimi apo mosranimi i bisedimeve pėr ēėshtje praktike me palėn serbe, nė Vienė, ishte mė tepėr ēėshtje politike dhe koncensuale - institucionale, dhe nuk kishte fare lidhshmėri me ēėshtjen e kompetencave (detyrave tė punės) tė kryetarit koncensual, i cili u zgjodhė nga njė marrėveshje tripalėshe LDK-PDK dhe AAK (e cila u sponzorua nga ambasadori Menzis, dhe u fuqizua nga ish PSSP tė OKB-sė) aprovimi i sė cilės u finalizua nė parlamentin multietnik tė Kosovės. Edhe ashtu ēėshtjet praktike tė natyrės teknike tangojnė mė tepėr nė kompetencat legjislative qė burojnė nga parlamenti multietnik (po qė se aprovohen nga PSSP) dhe qė realizohen pėrmes qeverisė multietnike tė Kosovės.

Opinionin kosovar aspak nuk e habiti shkuarja e duetit Rugova-Daci nė Vienė, edhe pse nuk i kishin parė fare "notat muzikore" ata kishin shprehur gatishmėri tė merrnin pjesė nė "festivalin e Vienės" pėr tė bėrė pazar politik me trion serbe "Zhivkoviq, Covic dhe Lajiq", dhe nė Vienė kėnduan dueti shqiptar dhe trio serbe, dhe asnjėri nuk kuptoi se ēfarė shpėrblimi fitoi dueti qė pėrfaqėsonte Kosovėn LDK-iste. Dhe nė fund tė gjithė u ndan tė kėnaqur dirigjenti Hollker dhe pėrfaqėsuesit e estradės shqiptare dhe tė asaj serbe por edhe auditoriumi pjesėmarrės, ata tėrė kohėn shfletonin skenarin e festivalit. Kontributi i tyre ishte spektakular, mė nė fund Viena nuk do tė njihet vetėm pėr Mozartin dhe Shwarcengerin, ajo do tė kujtohet edhe pėr rep-festivalin ndėrkombėtar tė shallit dhe shajkaqės.

Nuk ėshtė ky pėrdhunimi i parė i institucioneve demokratike tė Kosovės, kėtė e bėri edhe mė heret , nėn presionin e Kushnerit shpartalloi parlamentin dhe shfuqizoi kushtetutėn e Kaēanikut, pa njė arsyetim tė vlefshėm, pa konvokuar asnjėherė mbledhjen e parlamentit, duke i shėnuar ende si data historike, por qė i shkeli me tė dy kėmbėt me njė mbyellje tė syrit tė z. Kushner. Nuk janė pra tė qėndrushme dhe etike mendimet lidhur me shkuarjen apo mos shkuarjen e delegacionit nė Vienė, ato janė krejtėsisht triviale pėrballė argumenteve pėr transparencė institucionale, komunikim interinstitucional dhe komunikim me opinionin "to person" (vlera qenėsore tė etikės demokratike dhe institucionalizimit).

Janė absurde dhe shumė tė papėrgjegjėshme propozimet e tija "tė papėrtypura" fare politikisht, duke i bėrė publike emocionet momentale se: me ndėrrimin e flamurit dhe himnit rrumbullakėsohet projekti i pavarėsise (edhe pse Kosova vazhdimisht ėshtė nė terr- jo vetėm fizik), pastaj propozimi i mėhershėm drejtuar ministrit tė kulturės (sado qė tė jetė i arsyeshėm) nė sallėn e Teatrit Kombėtar (me rastin e shėnimit tė 21 vjetorit tė vrasjes sė Jusuf e Bardhosh Gėrvallės dhe Kadri Zekės, e organizuar nga kryesia e LDK-sė) qė nė tė ardhmen pėr tė arritura nė fushėn e muzikės tė bėhet ndarja e shpėrblimit "Kitara e artė e Jusuf Gėrvallės" propozim i cili as qė u shqyrtua ndonjėherė, si dhe propozimi drejtuar kryetarit tė Prishtinės pėr zyrtarizim tė objekteve ndėrtimore pa leje, e tash sė fundi "Darka e Lamės" do bėhet festė shtetėrore (dhe kėshtu shqiptarėt do tė kėnaqen me lezetin" e shtetit, pensionistėt me pensione "tė majme, arsimtarėt me "extra" rroga, invalidėt me pėrkujdesje tė shtetit qė organizon darka shtetėrore), janė kėto jo vetėm shkelje e kompetencave por edhe mosnjohje sistemore e institucionalizmit, meqė kjo paraqet ndėrhyrje e papresedencė nė kompetencat institucionale, ngase ministritė janė pjesė pėrbėrėse e Qeverisė si organ ekzekutiv i parlamentit, ai nė te vėrtetė shkeli edhe institucionin i cili e vendosi meqė propozimet e kryetarit koncesual duhet tė adresoheshin nė parlamentin e Kosovės, ngase edhe funksioni i tij buron nga parlamenti i cili fuqizoi nje marrėvėshje nė mes tri subjekteve kryesore politike LDK-PDK-AAK, ėshtė pra marrėveshje koalicioni pėr bashkėqeverisje meqė asnjėri subjekt politik nuk pėrmbushi kuotėn e 61 votave.

Statusi i kryetarit nė demokracitė parlamentare ėshtė mė tepėr dekorativ se sa domethėnės, dhe atė nė shtetet demokratike dhe ekonomikisht stabile, pėr dallim nga funksioni i kryetarit koncensual tė Kosovės, i cili mė tepėr ėshtė kėshilldhėnės, dhe atė nė rastet kur nuk ka koncenzus politik nė mes tė tri subjekteve kryesore politike bashkėqeverisėse, prandaj ėshtė plotėsisht qesharake kur bėnė krahasime me sistemin politik dhe shtetėror tė SHBA-sė, ku funkcionon sistemi presidencial i qeverisjes, prandaj pėrpjekjet e tij pėr degradimin e institucioneve demokratike qė burojnė nga Korniza Kushtetuese dhe ringritja e "zyrės sė presidentit" mbi tė gjitha institucionet, pra edhe mbi parlamentin, janė pėrpjekje pėr zhvendosje te institucioneve sipas dėshirės, duke penguar nė funksionalitetin e tyre, duke mos respektuar fare normat demokratike, duke mos pranuar dialogun, fuqinė e argumentit por edhe trasparencėn si mjet civilizues pėr stabilizimin dhe forcimin e institucioneve demokratike tė mbėshtetura po nga ai elektorat dhe ai popull qė ia dha voten edhe subjektit politik qė ai udheheqė.

Pėr tė fshehur mosefikasitetin politik duke treguar edhe mosnjohje tė sistemit politik, ai e ndien veten mė komfort nė zyrėn e tij, e cila nuk ka ndonjė peshė tė veēantė nė kierarkinė institucionale. Nė kėtė mėnyrė bėhet edhe manipulimi me votėn e elektoratit meqė pėr qėllime tė caktuara politike-individuale pretendohet qė tė bėhet personalizimi dhe privativizimi i institucioneve, duke mos e bėrė as mė tė voglėn pėrpjekje pėr vendosjen e institucioneve nė baza konstitucionale.

Janė pra brėngosėse faktet se si interesat partiake janė mbi ato qytetare, kjo ngase klasa politike nuk ėshtė e pavarur nė gjykimet politike, meqė nuk ka pavarėsinė ekonomike, prandaj ndodhė qė interesat e qytetarėve tė Kosovės tė mos pėrfillen fare pėr dallim nga intereset e grupeve tė interesit qė janė shumė tė fuqishme, prandaj ėshtė e shpeshtė edhe dukuria e grabitjes sė kapitalit popullor me metoda mafioze pėr tė cilėn askush nuk dha pėrgjegjėsi, bile politike, deri mė sot.

Prandaj deri sa elektorati nė Kosovė do tė jetė nė hamendje pėr shkaqe tė pasigurisė ekonomike nuk mund tė thuhet se ka elektorat stabil, meqė edhe ai udhėhiqet nga interesat e ngushta. Nuk mund tė flitet pėr ndonjė menaxhmim tė suksesshėm financiar nė ēfarėdo fushe pėr shkaqe tė mosrrespektimit tė marrėveshjeve, qė drejtpėrsėdrejti kanė pasoja nė stabilitetin politik por edhe nė realizimin e aspiratave tė qytetarėve tė Kosovės nė tė ardhmen.