Qendra për informim Lajmet.com

Ballkani në prag të ristrukturimeve të mëdha

Moratoriumet shqiptare dhe strategjia e boshtit Beograd-Shkup

Çasti historik kërkon veprime të përmasave historike. Këto veprime nuk mund të kryhen në periferi të piemontit shqiptar. Tirana zyrtare është në radhë. Asgjë nuk do të duhej lejuar t`i lihet stihisë.

Nga Sadri RAMABAJA

Luftrat që lam pas dëshmuan se shkaqet e shpërthimit ishin jo vetëm të natyrës gjeopolitike, por edhe të asaj kulturore dhe ekonomike. Ballkani ndodhet para ristrukturimeve të mëdha. Koha për eksperimentim tashmë ka perenduar. Ata që vonohen, duke kërkuar solucione të reja, mund të jenë humbësit e fundmë.
Këmbanat e alarmit po bien. Ato në fillim të këti viti filloi t`i tund ish-kryeministri iserb Zoran Gjingjiqi. Ndërkaq strategjia e re serbe, si u shpreh pasuesi i Gjingjiqit –
Zhivkoviqi, në një intervistë dhënë të përditshmes serbe “Politika” , do të përbëhet nga dy faza. Faza e parë, siaps tij, tashmë mund të quhet e përmbyllur. Rikthimi dramatik i temës së Kosovës në institucionet ndërkombëtare ishte pjesa e parë e kësaj strategjie, që e udhëhoqi Zorani i I-rë. Pjesa e dytë e strategjiosë, që udhëhiqet tashmë nga Zorani i II-të, ka të bëjë me vazhdimin e punës së Zoranit të I-rë, por në mënyrë më të heshtur dhe më subtile.
Strategjia aktuale srbe ndaj Kosovës dhe çështjes shqiptare si tërësi tashmë është konsoliduar mirë. Ajo në kuadër të procesit „deballkanizues“, është kompatibile me qëllimet e UE-së dhe insiston më shumë të mbyllë ciklin e solucioneve eksperimentale. Mbështetja e heshtur e ideve të Gjingjiqit dje për ndarjen e Kosovës dhe reagimi i butë ndaj deklaratave të Georgievskit sot, dëshmon se UE-ja është para një kursi të ri për Evropen Juglindore. Ndërkaq strategjia e Zhivkoviqit dhe Cervenkovskit është në harmoni të plotë me këtë kurs të ri të UE-së- krijimin e politikës së fakteve të kryera. Kjo luftë e sinkronizuar mirë nga tandemi
Zhivkoviq-Cervenkovski, e udhëhequr herë-herë edhe në emër të luftës kundër krimit në ekonomi dhe politikë, sforcimit të strukturave shtetrore tejet të plogështa dhe përmbushjes së deficiteve demokratike, po mbeti pa përgjegjen e duhur, mundet që të dëmtojë rëndë çështjen shqiptare.
Në këtë prizmë, veprimin intelegjent të H.Thaçit lidhur me moratoriumin e kufizuar në raport me statusin e Kosovës, duke insistuar në kerkimin e garancioneve për periudhën pasmoratoriumiane, në njërën anë edhe alarmin që u dha qendrave ndëkombëtare akti i dorëheqjes, respektivisht largimit, qoftë edhe i përkohshëm nga politika, i Arben Xhaferit, në anën tjetër, unë jam i prirur t`i shoh si përgjigje ndaj kësaj ofenzive. Nëse akti i H.Thaqit mund të cilësohet si veprim energjik dhe sprovë për një përgjegje konkrete larg retorikës folkloriste të kultivuar nga Rugova dhe C, akti i A.Xhaferit do të mund të shihej edhe si sfidë që i bëhet trysnisë në rritje nga qendra të veçanta për t`vazhduar me eksperimente plotësuese në kurriz të qenies dhe tërësisë etnike shqiptare ne Maqedoni dhe jo vetëm atje. Këtë sfidë Xhaferi, është në logjikën politike të ngjarjeve, të pritet ta shoqëroj me veprim që i shkon natyrës së tij. Skena politike shqiptare, megjithatë, ka nevojë për korifenj të mendimit politik racional. Ky mendim do duhej rrahur e formësuar në institucione shkencore për të kaluar më pas në ato shtetrore.
Ndërkaq ata që pa gjykuar esull procesin e rrumbullaksimit të shteteve nacinale në këtë cep të Evropës vazhdojnë ta quajnë si të jashtëkohëshëm, kanë nevojë për leksione politike plotësuese. Të rikujtojmë: kufijtë mes shteteve me demokraci shtetrore dhe shoqërore po shndërrohen në koncepte relative, veçmas ata në bashkësinë e llojit të vet, siç është UE-ja. Mirëpo, në shtetet me deficit të ndjeshëm demokratik, me shkallë të lart të krimit politik dhe ekonomik, me eruzionin moral në ngjitje, ku nuk dihet se ku mbaron politika e ku fillon krimi, siç janë shtetet e Ballkanit, të pretendosh edhe më tej në mundësitë e suksesit dhe të rikthhimit të politikës, aktualisht, duket jo reale, punë Sizifi, vetmashtrim.

Idetë për ndarjen e Kosovës dhe tashti edhe për ndarjen e Maqedonisë nuk janë të reja. Në këtë dhjetëvjetshin e fundit kanë defiluar sa e sa harta që shenjonin vijat e mundshme kufitare mes shqiptarëve dhe serbëve në njërën anë dhe shqipatrëve e maqedonëve sllav në anën tjetër. Në kancelaritë evropiane janë trajtuar në mënyrë të veçantë veçmas hartat që ishin punuar nga ekipi i Dobrica Qosiqit, pastaj ato të Branislav Kërstiqit, Dushan Batakoviqit, Aleksandër Despiqit etj.
Ndërkaq projekt për ndarjen e Maqedonisë ka hartuar edhe Akademia Maqedone e Shkencave dhe Arteve, që qe bërë publik në kulmimin e luftës, por nuk qe pritur në dy duar. Megjithatë në atë projekt mbështetej dhe vazhdon të mbështetet tërë strategjia Georgievskit me C. Ndërkaq Cervenkovski duket se ka trashëguar harta tjera të ndarjes së Maqedonisë.

Plane për ndarje kirurgjikale, mbështetur në parimin etnik, tashmë dihet, kishte hartuar edhe ish Ministri i Jashtëm i SHBA-ve, Henri Kisinxheri, madje duke i precizuar dhe ndarë në dy opcine të mundshme. Opcini B i këti projekti, që parasheh ndarjen e Kosovës në pjesën veriore serbe dhe atë jugore shqiptare, me lënjen e Veriut të Mitrovicës dhe tri komunave tjera me popullsi shumicë serbe, nën kontrollin e plotë serb, nën hundët e UNMIK-ut, tashmë është realitet. Pa aq sa është realitet strategjia për zhvatje edhe të ndonjë pjese të Anamoravës.

Çështja është si të pamundësohet rrudhja e mëtejshme e hapësirës jetësore shqiptare shembëllim atyre rrudhjeve të dhimbëshme që pësuam në vitin 1878, 1913 dhe ricoptimit deri në përimtsim të vitit 1992. Ky proces a mund të sfidohet përmes moratoriumeve, apo ka nevojë për diç më të përqëndruar, më gjithëpërfshirëse? Deri tashti është pranuar njëzëri nga elita politike shqiptare, se pavarësia e Kosovës si tërësi dhe realizimi i Marrveshjes së Ohrit pa ekuivoke, janë kushtet minimale, respektivisht kompromisi i shqiptarëve në dobi të paqes në rajon, si pjesë e srategjisë së zgjidhjes së çështjes shqiptare. Në realizimin e kësaj strategjie është investuar shumë. Opinioni shqiptar tash e sa kohë është ushqyer me bindjen se të shtruarit e zgjidhjes së çështjes shqiptare pa insistuar në të drejtën e plotë për vetvendosje, respektivisht në të drejtën e krijimit të shtetit-komb, do të hasë në mirëkuptimin e miqëve tanë dhe do të jetë më lehtë i realizueshëm. Ndërkaq një lagje sharlatanësh politik vazhdon edhe sot e kësaj dite të luaj me ndjenjat e popullit, duke deklaruar se njohja e pavarsisë së Kosovës është çështje fare formale! Sidoqoftë realiteti duket se është larg dëshirave dhe gjakimeve tona të ligjshme. Koha kërkon politikanë që kanë guximin ta pranojnë këtë realitet dhe të punojnë për ndryshimin e tij. Humbja e kohës në kërkim të solucioneve që na korrespondojnë me ato të shteteve të Evropës Perendimore, duke aluduar në Zvicrën, Belgjikën, Gjermaninë a Austrinë etj. mund të ketë tagrin e madh. Çasti historik kërkon veprime të përmasave historike. Këto veprime nuk mund të kryhen në periferi të piemontit shqiptar. Konformizmi më nuk kryen punë. Tirana zyrtare është në radhë. Asgjë nuk do të duhej lejuar t`i lihet stihisë. Pala shqiptare si terësi duhet të hidhet në veprim, pa zhurmë, me tërë potencialin që disponon. Ndërtimi i kësaj strategjie do duhej mbështetur në parimin e vetvendosjes së popujve, që i gërshetuar me elementet gjeopolitikës si malgamë e mekanizmave euroatlantik, do të ishte në dobi të interesave jetike shqiptare.