Kur ikonat e krimit e ringrejnė zėrin

Pėrgjigje shkrimit nė gazetėn "Politika" tė Beogradit tė ish-ministrit tė jashtėm tė RF tė Jugosllavisė, Vlladisllav Jovanoviq, qė kishte tė bėnte me kėshillėn e tij, drejtuar palės negociatore serbe, se pėr "sovranitetin (serb mbi Kosovėn) nuk ka se pse tė diskutohet fare".

V. Jovanoviq, ky emėr mė sjell ndėr mend se bėhet fjalė pėr njė qenie qė e dinte se ēka ndodhi dhe ēka i gjeti afėr 8000 (tetė mijė) boshnjakė tė Srebrenicės atė ditė korriku tė vitit 1995. Po, e dije ti dhe e dinin ata tė ngjashmit me ty, ikonat e krimit. Po, po e dije ti, e dinin edhe ata tė njė fytyre me ty, se ēka i gjeti boshnjakėt e mjerė. E dije ti, sipas mėnyrės tėnde,  qė ta shohėsh kėtė tmerr me syrin tėnd gjenocid dhe ta tregosh atė hata  po me shpirtin tėnd gjenocid, kur thoje se "boshnjakėt na qenkėshin vrarė ndėrmjet vete nga grindja e brendshme, tė ndarė nė dy tabore; nė njerėn anė tė ndodhur ata qė paskėshin qenė dakord qė tė dorėzohen (nė kasaphanė, N.K.) dhe nė taborin tjetėr tė ndodhur ata qė paskėshin qenė tė njė mendjeje qė tė rezistojnė (me duar tė lidhura, N.K.)". Nuk e kam tė ditur se si e pėrfundove dhe ē“zgjidhje gjete pėr kėtė sajimin tėnd! Mos vallė e pėrfundove nė ndonjė gazetė e ndoshta edhe pėrpara njė auditori qė, ( mos e bėn , o zot) tė pėrshėndeti ndoshta me duartrokitje  shumė tė zėshme, pėr tė festuar vrasjen gjenocide dhe vampiriste- kanibaliste tė "turqive" siē i quajtėt boshnjakėt fatzi. Njė ēast i planifikuar dhe i dėshiruar prej kohėsh nga ti dhe ata si ti. Po ja se nė kėtė mėnyrė e themeluat "Repubika Srbska", - qė ishte shpėrblimi dhe dhurata mė e turpshme dhe mė ē“njerėzore pėr vepra e realizime gjenocide nė historinė e njerėzimit.

Po ti nuk hesht. Tashti sėrish ngre zėrin, i shtyrė po nga ato motive, del e merr rolin e kėshilldhėnėsit, ndėrsa shtypi i Serbisė "demokratike" tė pret krahėhapur qė tė riflasėsh me atė pėrvojėn e pasur tė ikonės sė krimit. Tashti po nis e thirresh nė kėtė dhe atė rrethanė qė t“iu mbushėsh mendjen njerėzve tuaj ( mė shumė potentatėve botėrorė) se pėr ēka nuk duheshka tė diskutojnė fare.

Por, po tė ndiqej nė botė pas Luftė sė Dytė Botėrore mbėshtetja nė tė (tėnden) drejtėn kolonialiste, ambienti i sallės sė Kuvendit tė OKB- sė do tė ishte  thuajse pėrgjysmė bosh. Kur bėhet fjalė pėr tė drejtėn burimore tė popullit, i vetmi argument valid dhe i respektueshėm ėshtė e drejta dhe vullneti i lirė pė tė vetėvendosur qė tė jetojė i  lirė nė atė formė e pėrmbajtje shtetėrore dhe shoqėrore pėr tė cilėn do tė deklarohet dhe pėrcaktohet populli (i Kosovės, respektivisht i Dardanisė).Dhe jo rastėsisht dhe pa arsye ky parim ėshtė pjesė e Marrėveshjes sė Rambujesė, nga cilido kėndvėshtrim qė ta marrėsh.

Lojėrat rreth ndarjes sė Kosovės, siē qenė tratativat e Moskės me njė shtet tjetėr evropian pėr "seksionet" paqėsore ushtarake nė Kosovė kategorikisht u hodhėn poshtė nga ana e Amerikės, nėpėrmjet zotit Talbot, nė kohėn e negociatave ndėrshtetėrore, derisa po tentohej qė tė riedukonin nė Serbi Millosheviqin dhe ata tė njė fytyre me atė dhe ty.

Ta merr mendja ty dhe kujtdo tjetėr se gjithė ajo ndėrmarrje e madhe politike dhe ushtarake e Amerikės dhe e Anglisė me forcat tė tjera antigjenocide brenda NATO-s mė 98-ėn e 99-ėn nuk u shoqėrua edhe me idenė e qartė qė sjelljet e atilla gjenocide e raciste shtetėrore tė mos pėrsėriten mė nė ato hapėsira ku mbėrrinte dikur dora hegjemoniste serbe?

A ka mundėsi qė dikush tė mendojė aq sipėrfaqėsisht se zgjidhja perspektive ideore politike nė kokat e potentatėve shtetėrorė mė 99-ėn pėr eliminimin e pėrsėritjes sė Srebrenicės dhe e tė dhjetėra mijėra tė vrarėve nė Kosovė dhe tė rreth njė million tė dėbuarve po nga ky vend, parashihej nė dofarė kornizash statutore autonomiste tė Kosovės, brenda tė cilave do tė rifutej e do tė kishte vend edhe pėr neohegjemoninė dhe neokolonializmin serb? Nuk ka dhe nuk mund tė ketė asnjė organizim dhe rregullim tjetėr tė jetės dhe tė sigurisė sė Kosovės, pėrveē formės dhe pėrmbajtjes shtetėrore. Shteti i pavarur Kosova - Dardania, nuk ka fort rėndėsi nė kėtė ēast se si do tė quhet ai shtet,  ėshtė e vetmja zgjidhje referendumore e aprovueshme pėr tė gjithė, qė nga shqiptarėt, ashkalitė, boshnjakėt, turqit (radhitur sipas tekstit burimor nė serbisht dėrguar gazetės Politika) dhe kjo ėshtė edhe njė zgjidhje mė fatlume edhe pėr serbėt e Kosovės, me shpresė se ata do tė binden sa mė pare pėr anėn positive tė saj.

Pėrveē kėsaj, mė duhet patjetėr tė theksoj edhe diēka. Jam i bindur se do tė ishte njė e mirė e pėrgjithshme dhe interes i tė gjithėve qė ata serbė tė cilėt janė emėr pėr emėr fajtorė dhe pjesėmarrės tė drejtpėrdrejtė nė masakrat mbi shqiptarėt dhe tė tjerėt nė Kosovė, tė dorėzohen tek autoritetet e KFOR-it, pa pėrjashtim qė tė gjithė; edhe pse janė shumė. Me kėtė akt do t“iu lehtėsonin pjesėtarėve tė familjeve tė veta qė tė mund tė kthehenin mė me lehtėsi nė Kosovė, po t“iu pėlqente tė jetonin me shqiparėt e urryer deri pak vite mė parė. Po njėherit edhe shqiptarėt nuk do tė kishin mė mundėsi mė qė tek - tuk tė shihnin ēdo serb, edhe tė  pafajshmin, sikur tė kishte qenė vrasės i mundshėm, ose vrasės eventual. Mendoj qė do tė pajtohesh edhe ti me kėtė ide.

Unė personalisht nuk do tė isha fare kundėr, por me siguri edhe nė Serbi nė mėnyrė aklamative do tė ishin pajtuar qė pala negociatore serbe tė tė inkuadronte ne radhėt e veta, ta zėmė nė njė grup negociator ku do tė mendonit se do tė ishe mė i frytshėm.

Di njė shembull mjaft tė kohės pėr tė tė treguar se si mund tė divorcohen popujt nga tė jetuarit nė njė shtet tė pėrbashkėt ( tė padurueshėm, si nė rastin e shqiptarėve, ose) tė padėshiruar nga motive mė tė ndryshme, ose si mund tė vazhdojnė tė jetojnė sė bashku, po tė duan. I tillė ėshtė rasti me popullatėn e Ishujve tė Farosė, qė ėshtė ende nėn Danimarkėn dhe tė Kvebekut nė Kanada, vite mė parė. Pata kėnaqėsi njerėzore dhe politike qė tė ndiqja dhe dėgjoja nė parlamentin danez debatin rreth temės pėr dėshirėn e njė pjese tė mire tė popullatės sė Ishujve pėr t“u pavarėsuar nga Danimarka shumė e suksesshme dhe prosperuese. Nuk dėgjova nė atė debat asnjė ton tė fshehur kolonialist dhe hegjemonist e ku mė diskutime tė hapura bile as me temė politike bajate pėr integrime dhe politikė globalizimi nė Evropė dhe mė gjerė. Kujt nuk i ra ndėr mend nė parlament qė tė diskutonte duke u mbėshtetur nė konferenca, nga qė e dinin kundėrshtarėt e divorcit politik, tė urtit dhe tė arsyeshmit danezė se thirrjet me kėtė pėrmbajtje janė vetėm "argumente" kolonialiste. E vetmja vėrejtje pėr kėtė ndarje qė pati kryeministri danez, Rasmusen, ishte argumenti ekonomik i thėnė me tone miqėsore dhe pėrkujdesėse pėr qytetarėt e shtetit tė Danimarkės nė Ishuj (pėrafėrsisht): "  Para se tė pėrcaktohen banorėt e Ishullit pėr njė shkėputje nga Danimarka, le tė analizojnė mirė leverdinė ose dėmin ekonomik nga njė hap i kėtillė. Mirėpo nėse kjo rrethanė nuk ka ndonjė rėndėsi vendimtare pėr popullatėn atje, ahere nė anėn e tyre ėshtė e drejta e plotė e tyre qė vetė tė vendosin pėr ardhmėrinė e vete". Personalisht iu dėshiroj me sinqeritet njė ardhmėri tė suksesshme!"

Asnjė popull, qė gjallon brenda njė tėrėsie etnike dhe territoriale, nuk mund tė detyrohet tė pranojė tė jetojė nė njė pozitė tė nėnshtruar. Kėtė tė vėrtetė e shijove me shembullin e boshnjakėve, tė cilėt kur refuzuan tė jetojnė nė "vėllazėrim- bashkimin" e pafatė, nisėt e i vratė, ose i shpėrngulėt nga shtėpitė e veta qė tė bėnit "Republika Srpska". Tė nxitur nga motive edhe mė tė errėta, nė Kosovė bėtė zullume tė shumta, por ėndrrat gjenocide u bėnė ankthi juaj. Hidhėrisht tė vije keq, e di.

Atyre qė po na rrėfejnė pėrralla pėr "vėllazėrim-bashkim" me fjalorė tė rremė, tė zėvendėsuar tashti me nocionin e keqpėrdorur shpesh "integrim ose integrizėm", si sinonim pėr tė fshehur qėllimet hegjemoniste dhe neokolonialiste, ju themi qė ta kenė tė qartė si drita e diellit, se ne shqiptarėt me plot kuptimin e fjalės jemi pėr integrime moderne e autentike, por pėrcaktimi ynė plot me vend ėshtė se nė integrime hyet duke siguruar patjetėr mė parė njė pozicion tė barabartė shtetėror me fqinjėt qė kemi rreth nesh.

Tė gjitha pėrgaditjet institucionale tė atyre qė e administrojnė Kosovėn shkojnė nė drejtim tė pohimit tė thėnė mė lart dhe kjo thuhet publikisht me anė tė deklaratave dhe rekomandimeve tė vetėkuptueshme se Kosova do tė jetė pjesė e Evropės, ose subjekti i saj.

Qėndrimet dhe kėrkesat legjitime kėmbėgulėse tė shqiptarėve tė Kosovės gjithmonė i keni konsideruar dhe trajtuar si UTOPI dhe kjo bindja juaj dogmatike,  duke shpėrfillur proceset shoqėrore dhe politike tė kohės, ka shkuar gjithmonė nė favor tė shqiptarėve dhe kjo flet njėkohėsisht pėr prapambeturinė tuaj politike dhe mosmbajtjen e hapit me rrjedhat moderne nė botėn e pėrparuar. Shihet qart se nuk keni mėsuar diēka nga e kaluara e afėrt derisa politikanėt tuaj nė pushtet i trajtojnė shqiptarėt dhe Kosovėn ende me atė frymėn dhe syrin anakronik, respektivisht njė trajtim qė mbėshtetet nė konceptet politike tė fillimit tė shekullit 20. Politikanėt tuaj me njė entusiazėm tė rremė i drejtohen opinionit serb, duke pohuar se qėndrimet serbe pėr Kosovėn mirėkuptohen te faktori ndėrkombėtar. Mos harroni se nė fillet e viteve 90-tė edhe qėndrimet e Millosheviqit pėr Jugosllavinė, sipas gėrshėrėve tė tij, mirėkuptoheshin nė dukje. Tashti mė ai ka  kohė tė kujtojė, me qejf ose me hidhėrim, ato mirėkuptime nga faktori ndėrkombėtar. Ja, nga kėto arsye cilėsimi yt- UTOPI i vendosmėrisė legjitime shqiptare pėr Kosovėn e pavarur, nuk ėshtė asgjė tjetėr pos njė pėrsėritje e fjalorit tuaj qė e ka burimin tek ėndėrrat tuaja kronike pėr tė mbajtur Kosovėn tė nėnshtruar.

Nė Kosovė po valojnė tashti flamuj tė tjerė, kėshtu qė ēizmen e ushtarit dhe tė xhandarit serb qė po e ėndėrron, (dhe sa mirė qė ende po ėndėrron) do tė kesh rast ta shohėsh nė ndonjė muze historik nė Kosovė, ta dish, sė shpejti.

Pėr nė fund kam njė mesazh. Pėr serbėt e Kosovės do tė ishte mire qė tė sjellin ndėr mend vullnetin politik tė popullatės kineze tė Hong Kongut. Kur njerėzit jetojnė nė rehati e mirėqenie, nuk u shkon mendja fare pėr shtet amė e babė.(Nexhat Kita)