Shqipėria e madhe" e Francisko Vegas, ėshtė vetėm "vegė e vegzhit" proserb, e jo e strategjisė amerikane nė Ballkan! 

“SHQIPERIA E MADHE” E FRANCISKO VEGAS, ĖSHTĖ VETĖM "VEGĖ E VEGZHIT" PROSERB, E JO E STRATEGJISĖ AMERIKANE NĖ BALLKAN!

Kujtim Konushefci

Me gjithė “kuriozitetin” e “Ballkanweb-it”(5 prill, 2003), qė opinion shqiptar ta befasojė pėr tė mirė me “temėn politike” tė Francisko Vegas, profesor i historisė, pėrkatėsisht “shef i Katedrės pėr Evropėn Juglindore nė Universitetin e Barcelonės”, ka arritur vetėm efektin e kundėrt proserb. Kėtė “sihariq shkencor-politik”, nga “ballkanweb-i” i verdhė, me shpejtėsinė si vetėtima, e pėrthithėn edhe disa masmedia mendjeshkurtėra shqiptare, duke u mashtruar keqazi, dhe naivisht, se “njė vegė e vegės”, paska “zbuluar diē tė re, diē tė vlefshme” nė temėn e “Shqipėrisė sė madhe”. Fatkeqėsisht, me kėtė rast deklarues mejeteve tė informacionit, Francisko Vega, as opinionit politik-shknecor shqiptar, as atij ndėrkombėtar, nuk i ka dhuruar asnjė mendim-opcion tė ri dhe original pėr bashkimin, as pėr zgjidhjen e problemit kolonilal shqiptar nė Ballkan, e as pėr objektivat e strategjisė politike tė SHBA-ve nė Ballkan, dhe mė gjerė, pėrveēse ka spekuluar me ripėrsėrtjen e ndėrrimit tė tezave tė “vegzhit” nacionalist serbomadh “Shqipėria e madhe”. Si duket, ata qė e kanė zgjedhur pėr botim kėtė “bum politik” tė Francisko Vegas, janė “thelluar sė tepėrmi” pėr ta kuptuar mesazhin e tij, tamam nė stilin: “Kur s’ka shi, edhe breshėri ėshtė i mirė”! Formulė kjo, recidiv i politikės shtypėse tė tė gjithė armiqve tė huaj tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė etnike. Kjo ėshtė ringjallje e fanatizmit primitiv dhe fatalist e logjikės sė kufizuar shqiptare, e cila nė vijimėsinė e tradicionales sė saj historike, gjithmonė nė plan tė parė ka pasur vetėmohimin e vlerave tė saj tė mirėfillta, e nė vend tė tyre , ka mbijetuar nė shekuj, duke u ushqyer me “breshėr” dhe me “bubullimė” tė antivlerave tė huaja, qė gjithmonė kanė qenė nė funksion tė shpėrlarjes sė trurit tė saj nga identiteti kombėtar, kulturor, politik, territorial dhe shtetėror. Kėtė filozofi tė tė keqmenduarit dhe tė mbrapshtisė vetėmohuese, nuk mund ta gjesh sot as nė xhunglat mė tė thella tė Afrikės, as tė Azisė.

Tanimė, ka ardhur koha, qė kjo filozofi vetėmohuese primitive, tė pėsojė metamorfozė pozitive nė ngritjen e ndėrgjegjės njerėzore, politikle, kombėtare e shtetėrore tė kombit shqiptar. Sė pari, ta njohim vetėveten, t’i duam dhe t’i ēmojmė vlerat tona, e pastaj t’i respektojmė tė tjerėt dhe vlerat e tyre. Kėtė parim dialektik e gjejmė edhe nė shkencėn e pedagogjisė: “Nga e afėrta te e largėta”, e jo anasjelltas, siē jemi duke vepruar ne, sė pari, ēdo gjė qė ėshtė e huaja na duket mė e mirė dhe mė e vlefshme. Kjo formė e tė logjikuarit, dhe e tė praktikuarit, ėshtė e papranueshme dhe e dėmshme pėr ekzistencėn dhe afrimimin e qeniesė shqiptare, nė pėrgjithėsi. Kjo sėmundje patologjike nuk mund tė mjekohet as nga terapia e mjekėsisė amerikane, as evropiane, (sado qė ato tė pėrpiqen tė na ndihmojnė nė rigjenerimin e tė mednuarit, dhe tė vepruarit demokratik, si dhe nė ngulitjen e vlerave universale tė qytetrimit perėndimor), por vetėm nga “mjekėsia” tradicionale shqiptare. S’ka dyshim, se evitimi i kėsaj sėmundjeje kronike, pikėsėpari, do tė krijojė kushtet e arsyeshme optimale pėr aderimin e tė gjithė shqiptarėve nė Frontin pėr Bashkimin Kombėtar Shqiptar(FBKSH), kjo ėshtė e vetmja alternativė e sigurt, dhe e pashmangshme e ardhmėrisė sė bashkimit tė tė gjithė shqiptarėve nė Shqipėrinė etnike, e jo “Shqipėria e madhe” e Vegės sė vegzhit proserb, e spekuluar nga “njė ėndėrr e tmerrshme” e luftės nė Irak.

Qė nė fillim, duhet tė nėnvizoj se, tė gjithė analistėt, publicistėt, politikanėt, e nė veēanti veprimtarėt e shkencės, sikurse qė ėshtė rasti konkret i profesorit Francisko Vega, bėjnė gabim tė pafalshėm, kur nė analizat, nė trajtesat dhe nė studimet e tyre shkencore pėrdorin sintagmėn politike “Shqipėria e madhe”. Manipulimi me kėtė tezė shpie vetėm nė neglizhim dhe kunfuzion tė opinionit, e kursesi nė ndriēimin e vėrtetė tė saj as nė sfondin e shkencės, as tė politikės shqiptare. Pėrmbajtja e nocionit “Shqipėria e madhe” nuk pėrbėn kurrfarė baze tė qėndrueshme, as tė justifikueshme qoftė historike, qoftė politike. Thjesht, ėshtė njė sintagmė abstrakte, dhe pjellė dėshtake e historiografisė falsifikatore, e Kishės Ortodokse Serbe dhe e politikės sė tė gjitha regjimeve kolonilaiste pushtuese tė Serbisė ndaj territorit dhe popullatės shqiptare tė Shqipėrisė etnike, e cila nuk karakterizohet nga asnjė element i Serbisė sė madhe. Pėrkundrazi ėshtė pėrgėnjeshtrim dhe antitezė e Serbisė sė Madhe, dhe e sundimit tė saj tė egėr kolonial mbi shqiptarėt dhe territorin e saj etnik.

Ia vlen dhe, mbi tė gjitha ėshtė domosdoshmėri e kohės qė, si shkenca, politika, ashtu edhe propaganda e masmediave shqiptare, vazhdimisht tė rikojtojnė opinionin publik, se termi “Shqipėria e madhe” ėshtė sofistikim dhe trillim i projektit “Serbia e madhe”. Ėshtė ndėrrim i tezės shoviniste serbomadhe, qė ka pėr qėllim mbrojtjen dhe justifikimin e hegjemonizmit, tė quajtur, tė projektuar dhe tė praktikuar “Serbia e madhe” nė territorin natyror dhe historik tė Shqipėrisė etnike, e jo tė asnjė “Shqipėrie tė madhe”, siē shprehet edhe historiani i Universitetit tė Barcelonės, Farncisko Vega.

Dioptria “politiko-shkencore” e

interpretimit tė kontradiktės

Ēasja metodologjike e interpretimit politik lidhur me interesat e politikės strategjike tė SHBA-ve nė Lindjen e Afėrt, nė Evropė dhe nė Ballkan pėrmes dy-tri frazave konfuze dhe evasive, se :” Amerika nuk ka hequr dorė nga roli udhėheqės nė Ballkan dhe se aty do tė kishte njė interes tė madh pėr njė aleat si “Shqipėria e madhe”, nuk pasqyron kurrfarė tė vėrtete tė argumentuar nė favorin e pėrkufizimit tė saj. Ky konstatim ėshtė i njėanshėm, edhe aspak i qėndrueshėm, sepse deri tani as administrata e mėparshme e ish-presidentit Bill Klinton, as kjo e presidentit Xhorxh W.Bush, madje as tėrthorazi nuk janė pronocuar, se ėshtė e interesuar pėr krijimin e “shteteve tė mėdha” njėnacionale nė Ballkan. Pėrkundrazi, praktika dhe prania politike e deritashme e SHBA-ve nė Ballkan, provon tė kundėrtėn nga pohimi politik i Francisko Vegas. Tė paktėn deri nė kėto ēaste, nuk ekzistojnė kurrfarė analizash, komentesh, as informacionesh nga zyrtarėt e Shtėpisė sė Bardhė nė Uashington, se presidenti i tashėm Xhorxh Bush, ėshtė deklaruar nė ēfarėdo forme qoftė “t’i shpėrblejė mirė aleatėt besnikė, pasi qė ai e humbi Turqinė, dėshiron qė nė Ballkan tė ketė njė trampoline pėr rajonin. Bullgaria dhe Rumania tashmė i kanė shprehur qėndrimet e tyre, por atij mė shumė do t’i pėrgjigjej krijimi i Shqipėrisė sė madhe, qė do tė pėrbėhej nga Kosova, pjesa perėndimore e Maqedonisė dhe nga Shqipėria”, siē nxori pėrfundimin arbitrar dhe tė gabuar, profesori Francisko Vega.

Thjerrėza shkoqitėse e kėtij opcioni tė ri politik, tė fantazuar nga profesori F.Vega, politikisht dhe shkencėrisht qėndron pezull, dhe ėshtė me shumė mangėsi, nė radhė tė parė, si rrjedhim i mosnjohjes sė historisė sė marrėdhėnieve shqiptare - serbe nė Ballkan, e pastaj tė mosnjohjes sė hisorisė politike ndėrkombėtare tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės.

Shihet sheshit se pėrdorimi i nocionit “Shqipėria e madhe” nė interpretimin politiko-historik tė Francisko Vegas, ėshtė shprehje e mosnjohjes sė zanafillės historike tė problemit shqiptar nė Ballkan. Kėtė rikomponim tė Shqipėrisė etnike nė “Shqipėria e madhe”, profesori spanjoll Vega, ka mundur ta gjejė vetėm nė pseudoshkencėn historike ose nė vokabularin e frekuent tė politikės serbe tė dikurshme ose tė sotshme, kursesi nė atė shqiptare.

Meqenėse, prof.Francisko Vega pėr herė tė parė ndeshet me termin “Shqipėria e madhe”, ėshtė e udhės, qė ta rikujtojmė se, shkenca , politika dhe kombi shqiptar, deri mė sot nuk e njeh njė term tė tillė tė huaj artificial antishqiptar, sepse shėrbehet me nocionin e saj origjinal dhe natyror Shqipėria etnike.

Pikėrisht “lojėrat e pakufijshme” tė Programit nacionalshovinist serb, tė njohur me emrin “Naēertanie”(1844) e Ilia Garashaninit(minister i brendshėm dhe i jashtėm serb nė fillm tė shekullit tė 19-tė), ringjallėn fantazmėn Serbia e madhe, edhe nė fundshekullin e 20-tė, e cila ēoi sėrish nė pėrsėritjen e hollokaustit dhe gjenocidin serb mbi shqiptarėt, duke i quajtur “terroristė” dhe “separatistė”, tė cilėt kėrkonin krjimin e njė “Shqipėrie tė madhe”. Kėtė kualifikim tė rremė, dhe tė shpikur tė politikės pushtuese tė regjimit serb tė Slobodan Milosheviqit, e provoi pikėrisht ushtrimi praktik i Serbisė sė madhe, e cila i masakroi shqiptarėt e pafajshėm, dhe ua dogji tėrė pasurinė e tyre tė luajtshme dhe tė paluajtshme.

Historikisht, sa herė regjimet pushtuese koloniale serbomalazeze, kishin ndėrmendė t’i digjnin dhe t’i dėbonin shqiptarėt e nga Shqipėria e tyre etnike, pikėsėpari ndėrmerrnin ekspedita raciale pėr ēarmatosjen e tyre, me qėllim qė tė “shpėtonin” Serbinė e madhe nga pjella e tyre e shpikur “Shqipėria e madhe”. Operimi me kėtė term tė falsifikuar, ėshtė arma mė e fuqishme dhe mė lukrative e politikės militariste serbe nė kurriz tė shqiptarėve dhe tė tokave tė tyre etnike.

Prandaj, kjo stretgji politike famėkeqe e Serbisė, duhet tė eliminohet nga fjalori i pėrditshėm, edhe nga trajtimet doktrinare shkencore, edhe nga aplikimi praktik i politikės ndėrkombėtare. Pėrderisa politika dhe propaganda zyrtare e Serbisė nuk e flakė nga objektivat e saj parėsore tezėn akuzuese “Shqipėria e madhe”, ėshtė iluzore qė tė ketė marrėdhėnie tė mira me shqiptarėt nė Ballkan.

Qė nga formimi kombit dhe i shtetit shqiptar as nė shkencė, as nė politikė e as nė kulturė, nuk ka figuruar qoftė edhe nė formė “fusnote” ndonjė kėrkesė e popullit shqiptar pėr krijimin e ndonjė “Shqipėrie tė madhe”. Kjo ėshtė e tėra e sė vėrtetės historike dhe politike sa i pėrket tezės serbe “Shqipėria e madhe”. Ky ėshtė argument i pamohueshėm, i cili, po qe se nuk merret nė konsideratė nga shtetarėt, nga politikanėt, nga qarqet shkencore, publicistike dhe nga ato propagandistike qoftė vendore, qoftė ndėrkombėtare (me rastin e shqyrtimit tė fenomenit tė bashkimit dhe tė Shqipėrisė etnike), atėherė nuk ekziston kurrfarė predispozite reale, qė t’i hyhet in medias res, dhe tė shpejgohet pėrmbajtja e nocionit “Ribashkimi i Shqipėrisė” .

Kėtė konstatim tonin e provojnė shkencėrisht, edhe kėto argumente tė parrėzueshme: “ Formimi i Qeverisė sė Pėrkohshme tė Vlorės, mė 28 nėntor 1912, si nga pėrbėrja e tij, ashtu edhe nga vendimet qė mori, kishte njė karakter mbarėshqiptar, shprehu aspirtat shekullore tė tė gjithė kombit pėr t’u bashkuar nė shtetin e vet kombėtar. Pjesėmarrja nė tė e delegatėve nga tė gjitha qytetet e Shqipėrisė, duke pėrfshirė edhe ato qė ishin pushtuar nga ushtritė serbe, malazeze e greke i dha Kuvendit tė Vlorės karakterin e njė Asambleje Kombėtare mbarėshqiptare. Kjo ishte njėherazi dėshmi e vendosmėrisė sė tė gjithė shqiptarėve pėr tė formuar njė shtet unik, nė tė cilin do tė pėrfshiheshin tė gjitha viset e banuara prej tyre. Kėtė vendosmėri shqiptarėt e Kosovės, tė Dibrės e tė viseve tė tjera, tė udhėhequr nga njė bėrthamė unike ushtarako-politike, e pėrbėrė nga Hasan Prishtina, Isa Boletini, Bajram Curri, Idriz Seferi, Sali Gjuka, Ramadan Zaskoci etj., e shprehen jo vetėm me delegatėt, qė dėrguan nė Kuvendin e Vlorės pėr shpalljen e pavarėsisė, por edhe me qendresėn e pashembullt qė bėnė kudo, nė Podujevė, Llap, Dibėr, Kumanovė, Gjakovė, Prishtinė, Lumė e qendra tė tjera kundėr ushtrive serbomalazeze, tė cilat u dyndėn nė trojet shqiptare.”(Shih:Akte tė Rilindjes..,dok.169).

Edhe ky shembull i dokumentuar nė mėnyrė shekncore, provon se shqiptarėt kanė luftuar jo pėr gllabėrimin e territoreve tė shteteve fqinje sllave pėr tė krijuar ndonjė “Shqipėri tė madhe”, por pėr mbrojtjen dhe pėr ēlirimin e tokave tė tyre etnike nga pushtuesit kolonialė sllavė (serbėt, malazeztė, maqedonėt dhe grekėt).

UĒK-ja nė Maqedoni ishte

Ushtri Ēlirimtare Kombėtare,

e jo “bėrthamė terrorizmi” !

Tendenca dhe kontradikta e “paqėllimshme” e profesorit spanjol, Francisko Vega, pasqyrohet edhe nė “shtjellimin” e tij politik tė Ushtrisė Ēlirmitare Kombėtare(UĒK) shqiptare tė Iliridės. Ja, sesi Francisko Vega, i shtron tezat e tij subjektive lidhur me fenomenin ushtark shqiptar: “Kur nė vitin 2001 nė Maqedoni shpėrtheu kryengritja e shqiptarėve, ushtarėt amerikanė tė vendosur nė Kosovė ishin shumė tė kujdesshėm ndaj guerilėve. Plani pėr Shqipėri tė madhe atėherė mbeti nė letėr, por tani mund tė jetėsohet pėrsėri. Pėr kėtė tregon edhe fakti se Shtėpia e Bardhė, e cila ngrit aksion pėr luftė kundėr terrorizmit ndėrkombėtar, aspak nuk i pėrmend “terroristėt shqiptarė”.

Brenda kėtij konkluzioni me pėrmbajtje plotėsisht propagandistike, prof. Vega me njė poetz politik diletant, si rrjedhim i “ndėrgjegjės private” tė tij, i ka bėrė dy gabime tė njėkohshme. Sė pari, bie nė kontradiktė me vetėveten, sepse luftėn ēlirimtare heroike tė UĒK-sė, me tė drejtė e quan “kryengritje shqiptare”, mirėpo, nė fjalinė nė fjalinė pėrmbyllėse tė kėtij pėrfundimi, luftėtarėt e UĒK-sė, i cilėson “terroristė shqiptarė”. Shihet qartė se, profesori Vega edhe nė kėtė rast ka bėrė ndėrrimin e tezave, spese pa kurrfarė tė drejte, as argumenti tė qėndrueshėm, kryengritėsit shqiptarė tė UĒK-sė i ka cilėsuar si “terroristė shqiptarė”. Ky konkludim, jo vetėm se dėshmon difektin profesional tė Francisko Vegas, por ėshtė edhe shprehje e pakontrolluar e relativizmit shkencor dhe e avanturizmit politik tė tij. Lind pyetja, sikur tė kishte qenė e vėrtetė, ashtu siē pohon F.Vega se struktura e UĒK-sė pėrbėhej nga “terroristė shqiptarė”, atėherė si ėshtė e mundur qė Amerika dhe Evropa, tė kenė pasur simpati, dhe t’i kenė pėrkrahur botėrisht pjesėtarėt e UĒK-sė, e cila sot ka pushtetin shtetėror tė pėrbashkėt multietnik nė Maqedoni? Ky “argumentim” i “logjikės politike e shkencore” tė profesorit Francisko Vega nga Barcelona, nuk thotė asgjė pozitive dhe nė favor tė sė vėrtetės sė luftės ēlirimtare kombėtare tė UĒK-sė, as tė qėndrimit dhe tė pikėpamjeve tė politikės sė SHBA-ve ndaj saj, por ėshtė cinizėm, provokim dhe sfidim tendencioz, dhe pa kurrfarė baze tė qėndrueshme si pėr palėn shqiptare dikur UĒK, sot BDI, ashtu edhe pėr politikėn zyrtare tė SHBA-ve ndaj faktorit shqiptar nė Ballkan. Pėr mė tepėr, kėto teza subjektive dhe kontradiktore tė F.Vegas, janė rezultat i njėsisė vlerėsuese tė konvencionales dhe iracionales sė “kaledioskopit” historik dhe politik tė tij, qė kanė pėr qėllim tė fundit (sikurse propaganda e shėrbimeve tė zbulimit serbosllave) kompremtimin e luftės sė drejtė ēlirimtare tė UĒK-sė dhe qė, shqiptarėt me ēdo kusht, dhe pa zgjedhur mjete, t’i paraqesin si “element destabilizues” nė rajon, duke u pėrpjekur nė skajshmėri, qė t’i “fabrikojnė” nė ingranazhet e “terrorizmit ndėrkombėtar”, ashtu siē ėshtė shprehur nė rastin konkret, edhe Francisko Vega.

Mirėpo, pavarėsisht nga tezat vulgare prognozuese tė F.Vegas, si dhe tė gjithė bashkėmendimtarėve, dhe aleatėve tė tij, qė po zhvillojnė fushata dhe propagandė speciale tė luftės sė ftohtė, qė ta kompremetojnė politikėn shqiptare nė Ballkan, si pretekst i vėnies nėn hipotekė, dhe i sofistikimit tė luftės sė drejtė ēlirimtare kombėtare kundėr hegjemonizmit kolonial serbosllav, tė zhvilluar nga UĒK-ja, UĒPBM-ja, UĒK-ja, dhe sė fundi nga AKSH-ja, kėto shpifje, trillime dhe akuza me bazė tė politikės monstruoze gjenocidale tė regjimit serb tė Slobodan Milosheviqit, dhe aleancave tė tij sllave dhe prosllave, nuk do t’i kapėrdijnė as politika shqiptare, as Evropa e as Amerika., sepse praktikisht, tanimė periudha e kalur 13-vjeēare, e dėshmoi se, me aksione antinjerėzore terroriste individuale, grupore dhe shtetėrore e ndėrkombėtare merren serbosllavėt kolonialistė ballkanikė, e jo shqiptarėt, tė cilėt e luftojnė atė nė tė gjitha format pėr t’u mbrojtur nga shfarosja e tij.

Amerika nuk e ka humbur Turqinė

Zhbalancimi i peshojės sė ekuilbrit vlerėsues politik tė Francisko Vegas, pasqyrohet edhe nė subjektivizmin, njėanshmėrinė dhe pasaktėsinė e zhvillimit tė kėsaj teze:” Presidenti amerikan Xhorxh Bush, pai qė krijoi situate jo tė volitshme me nė Lindjen e Afėrt…, e humbi Turqinė”.

Pėrpos keqinterpretimit tė tezave lidhur me parashikimet e krijimit tė partnerizmit shqiptaro-amerikan nė Ballkan, kur ėshtė fjala pėr bashkimin e shqiptarėve nė “Shqipėrinė e madhe”, siē nėnvizon F.Vega, ky bie edhe nė gabime tė tjera kur, decidivisht pohon se, SHBA-tė, tanimė e kanė humbur Turqinė, si rrjedhojė e ndėrhyrjes ushtarake tė Amerikės nė Irak. Vėrtet, nė kėtė kontekst qe shkaktuar njė vakuum i pėrkohshėm nė marrėdhėniet ndėrmjet Amerikės dhe Turqisė, mirėpo me vizitin zyrtare tė sekretarit shtetėror amerikan, Kolin Pauell, qė i bėri Turqisė, para ca kohėsh, ėshtė tejkaluar ēdo barrierė dhe paqartėsi. Kėtė e dėshmon edhe arritja e marrėveshjes bilaterale me palėn turke, qė arsenali ushtarak dhe trupat amerikane, tė dislokohen dhe t’i shfrytėzojnė bazat ushtarake nė Turqi lidhur me krizėn e luftarake nė Irak. Prandaj, “ėndrra e trishtueshme” e F.Vegas, ka ngelur e parealizur nė praktikė ngase statusi i partnerizmit tė Turqisė, nuk ka pėsuar kurrfarė avarie nė politikėn shtetėrore amerikane. Turqia edhe mė tej mbetet partner me rėndėsi tė shumėfishtė pėr politikėn dhe strategjinė e SHBA-ve si nė Ballkan, nė Evropė, ashtu edhe nė Lindjen e Afėrt, dhe nė Azi.

Gjithashtu, nuk do tė ishte nė interes tė Amerikės, qė tė digjej “letra turke”, sepse Turqia luan edhe njė rol shumė tė madh, qė edhe i ėshtė caktuar nė strategjinė e arkitekturės sė Rendit tė Ri Botėror.Natyrisht, nė kuadrin e tij, ėshtė e qartė se Turqia do t’i pėrforcojė pozicionet dhe zgjerojė interesat e saj nė arenėn ndėrkombėtare. Ndėfrkaq, kur ėshtė fjala pėr rolin e saj nė Ballkan, nuk ekziston asnjė shtet ballkanik, qė mund ta zėvendėsojė atė, sepse me potencialin e saj prej 63.8. milionė banorė, si dhe me preferencat e tjera ekonomike, ushtarake e strategjike, deshėm s’ deshėm, kjo ėshtė e vetmja superfuqi nė Ballkan, dhe “partolina” mė e favorshme e realizmit tė interesave komplementare strategjike tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės jo vetėn nė Ballkan, por edhe nė Evropė, nė Lindje tė Afėrt dhe nė Azi.

Natyrisht, SHBA-tė janė tė interesuara, qė ta mbeshtesin faktorin shqiptar nė Ballkan, kėtė e kanė dėshmuar praktikisht, edhe me rastin e shpėtimit tė shqiptarėve dhe tė Kosovės nga gjenocidi dhe politika shfarosėse e Serbisė sė Slobodan Milosheviqit, mirėpo, jo sipas “koordinatave vizuale” tė tezave politike diletnate tė Francisko Vegas, si “Shqipėri e madhe” (Kosovė+Maqedoni Perėndimore+Shqipėri). Ky ėshtė provokim i thellė edhe pėr parnerizmin shqiptaro-amerikan, edhe pėr zgjidhjen e drejtė tė ēėshtjes shqiptare nė Ballkan, edhe pse i shprehur nė formė tė njė gjysmėdeklarate nga profesori i historisė sė Universitetit tė Barcelonės, pėrkatėsisht nga kryetari i Katedrės sė Evropės Juglindore.