|
Flet Branko Cervenkovski shefi i opozites maqedone. Lideri i
socialdemokrateve dhe ish kryeministri i Maqedonise tregon per
luften, per mareveshjen e ohrit dhe per te armen e vendit te tij. Por
kryesisht per raportet e LSDM me partite shqiptare, aleatet e
mundshem, gabimet e bera ne te shkuaren dhe per ate qe duhet
ndryshuar pas zgjedhjeve te 15 shtatorit
http://www.revistaklan.com/
Cervenkovski gjate nje takimi me Nanon
"Duket e marre, e cmendur, por ne fakt nuk eshte aspak e tille. Sepse
ideja per ndarjen e teritoreve nuk ishte e rastesishme. Tentativa per
realizimin e saj ka pasur"...ndofta edhe me bekimin e shqiptareve.
Ish kryeministri maqedon Cervenkovski, aktualisht lideri i partise me
te madhe te opozites, qe pret te kthehet ne pushtet, pas gares
elektorale te 15 shtatorit, ben bilancin e asaj qe ka ndodhur. Kush
kerkon realisht te nxise konfliktet etnike ne vendin e tij? Kush jane
partite shqiptare te interesuara per kete. Pse Ali Ahmeti ka guximin
ti thote gjerat me troc? Per keto, per luften ai i ka dhene nje
interviste te gjate te perjavshmes maqedonase Lobi te cilen Klan po e
boton te shkurtuar. Aty ai flet per gjithshka qe nga marveshja e
Ohrit e deri tek ata qe sot e kundershtojne ate...
CERVENKOVSKI: Qe kur u nenshkrua ajo mareveshje, dihej se nuk ka nje
te tille ne bote qe te kete konsensus te plote. Kete e dinim ne, e
dinin edhe perfaqesuesit e bashkesise nderkombetare te cilet,
pikerisht per kete nuk reshtin se organizuari tryeza me faktoret
kryesore politike ne Maqedoni. Por mua nuk me brengos mosbindja e
disa partive te vogla qe kerkojne qe me ane te kundershtimit te
mareveshjes te dallohen nga te tjeret.
Me siguri ju merakoseni nga shenjat qe japin partite e medha?
Po dhe ky eshte thelbi i problemit. Prandaj, mua me brengos me teper
fakti se nga njera ane PDSH-ja e Arber Xhaferrit ka marre, se paku
verbalisht, flamurin radikal ne palen shqiptare, ndersa VMRO-DPMNE-ja
kete e ben ne palen maqedonase. Eshte fakt se ne tere procesin, qe
prej nenshkrimit te Marreveshjes se Ohrit, e deri ne diten e sotme,
kryeministri Gjeorgievski nuk ka pohuar kurre asgje pozitive, si per
ate qe ndodhi nje vit me pare ne Oher, e poashtu ka vepruar edhe
rreth ndryshimeve kushtetuese. Po ne te njejten menyre edhe PDSH-ja
del me deklarata publike me te cilat pralajmeron se nuk eshte e
kenaqur nga marreveshja e arritur. E si per cudi ketyre dy partive
koalicioni me njera tjetren u funksionon mrekullisht.
E kur flitet per keta kundershtare behet fjale per nenshkrues te po
asaj Marreveshjeje kornize...
CERVENKOVSKI: Kjo me te vertete me shqeteson. Nese do te kerkoja te
isha optimist do te thosha: E gjitha kjo eshte nje taktike per ta
perdorur ne fushaten elektorale. Por problemi nuk qendron ketu. Une
mendoj se ajo qe po bejne keto dy forca politike e kapercen rendesine
e momentit. Ndoshta ata po bejne nje gabim fatal. Nje gabimin qe do
ta paguajne vete, por qe rrezikojme ta pesojme edhe te gjithe ne.
Ne kete rast ju flisni per versionin pesimist?
CERVENKOVSKI: Nese do te kerkoja nje shpjegim me sy pesimist per ate
qe po ndodh, do te arinim ne konkluzionin se VMRO-DPMNE-e po tenton
te fitoje vetem kohe, pasi ajo nuk ka hequr dore nga ideja per
ndarjen e territoreve dhe shpernguljen e popullates ... Dhe ketu
problemi behet serioz. E per kete ekzistojne vetem dy rugezgjidhje. E
para do te ishte qe ideatoret e nje fryme te tille te margjinalizohen
me ane te votes ne menyre qe pas zgjedhjeve te mos kene mundesi te
realizojne keto plane djallezore. E dyta do te kerkonte prej tyre
afishimin e sinqerte ne keto pozicione radikale, qe ne rast se do te
pranoheshin nga zgjedhesit do te na conin drejt skenarit me te zi te
mundshem.
Kur vitin e kaluar u paraqit plani i Akademise Maqedone te Shkencave,
opinioni maqedonas ishte i tronditur, ndersa sot sikur ekzistojne
forca reale politike te cilat e vleresojne si te mundshem, punojne ne
kete drejtim ...
CERVENKOVSKI: Do te perqendrohesha pak ne idene per ndarjen e
territoreve dhe shkembimin e popullates. Ne shikim te pare ideja
duket, e marre, asnje i mencur nuk do ta kishte shqyrtuar seriozisht.
Mirepo, kjo nuk do te thote se rreziku nuk ekziston dhe se skenare te
tilla nuk kemi pare ne te shkuaren. Kjo ide nuk ishte e rastesishme.
Ate e perkrahu fillimisht Kryetari i Kuvendit. Eshte fakt se afirmues
me i madh i saj, gjate krizes dhe me vone ishte Gjeorgievski. Dhe po
te veshtrosh me kujdes se cndodhi ne terren do te kuptohet se
tentativa per realizimin e saj ka pasur.
Mund te jepni shembuj?
CERVENKOVSKI:Ne rajonin kumanovar dhe ate shkupian kishim vertete
aksion te fuqishem te Forcave te Sigurise, ndersa nga ana tjeter
kishim, thene tekstualisht, braktisjen e te gjitha stacioneve
policore ne rajonin e Tetoves. Me fjale te tjera, nese dikujt vertete
i ka rene nder mend qe ta realizoje idene per ndarje te territoreve
dhe shkembim te popullates, kjo do te thote se shqiptaret nga rajoni
i Kumanoves dhe Shkupit eshte dashur qe nen presion te dhunes dhe
frikes nga lufta te detyrohen t`u bashkangjiten karvaneve qe
udhetonin drejt Maqedonise Perendimore, ndersa nga ana tjeter,
maqedonasit nga rajoni i Tetoves te bejne te njejten gje dhe te nisen
ne drejtim te Shkupit.
Po Partia e re e Ali Ahmetit, e krijuar kryesisht me njerez te luftes
eshte deklaruar kunder nje plani te tille...
CERVENKOVSKI:Deklaratat e partise se re te Ali Ahmetit, ne shikim te
pare jane te matura, flasin per bashkim, per Marreveshjen e Ohrit si
kornize, per ruajtjen e integritetit dhe te sovranitetit territorial,
per ardhjen e kohes se zgjidhjes se problemeve ekonomike dhe sociale.
Nga ana tjeter kemi situate ne te cilen partite te cilat gjate tere
kohes kishin pushtetin, per te cilet ne thonim se jane legjitime
sipas votave te fituara te qytetareve ne zgjedhjet parlamentare, si
VMRO-DPMNE dhe PDSH-ja, e radikalizojne situaten.
Ka me siguri nje spjegim per kete?
CERVENKOVSKI:Mendoj se e tere struktura e Ali Ahmetit, njerzit e
grupuar aty, kane mjaft autoritet nacional qe ne mesin e shqiptareve
te dalin me pikepamje te arsyeshme, pa frike se nga dikush do te
akuzohen se nuk jane patriote shqiptare. Une nuk mund te them dot
nese ata jane te sinqerte apo jo. Por ajo qe mund te them me siguri
eshte se dikush tjeter e ka humbur autoritetin dhe luksin per ta bere
nje gje te tille. Sepse ate nuk mund ta beje ndonje force qe po e
shikon sesi i bie pesha dhe ndikimi ne skenen politike, aq me shume
nese merret parasysh tema e re e cila imponohet - krimi i organizuar
dhe korrupsioni, te cilat nuk jane te pranishme vetem te maqedonasit,
por edhe te shqiptaret. Jane pikerisht ata qe perpiqen te rikthejne
ne loje temen e marredhenieve nderetnike, pasi ata nuk kane per c'te
flasin tjeter. Pergjigje pyetjes, se sa shqiptaret dhe maqedonasit do
ta pranojne kete, do t'i jape koha. Prandaj mendoj se keto zgjedhje
jane shume te rendesishme, sepse kete radhe, ne loje nuk jane vetem
temat e medha nderetnike. Edhe brenda dy bashkesive, maqedonasve dhe
shqiptareve, do te vendoset se cili kurs do te zgjedhet: nese do te
fitojne struktura te cilat do t`i prezentojne sinqerish ose nga ana
tjeter do te riciklohet krimi, korrupsioni dhe leverdia personale.
Le te flasim per koalicionet e ardhshme ne pushtet te cilat duket se
jane te pamundura pa partite shqiptare.
CERVENKOVSKI: Qendrimi yne i pergjithshem te cilin nuk kemi nguruar
ta themi gjithmone eshte se per te pasur nje qeveri, e cila do te
bashkoje, ne te doemos duhet te inkuadrohet nje parti legjitime e
shqiptareve, legjitimiteti i se ciles do te rezultoje nga besimi i
qytetareve. Dhe kjo nuk eshte ceshtje e matematikes parlamentare. Ne
edhe ne vitin 1994, kur kishim madje shumice prej dy te tretave, e
ftuam PPD-ne qe te marre pjese ne Qeveri. Ky eshte qendrimi yne
politik. Dhe tani kur i degjojme tezat, madje edhe te partise
maqedonase ne pushtet, se duhet te bashkohemi qe mos jemi te detyruar
te kemi shqiptare ne pushtet, kjo per ne paraqet propozim per
shkaterrimin e shtetit, per homogjenizim te plote etnik te te pareve
perkunder te dyteve. Ky eshte ne fakt skenari boshnjak.
A e keni zgjedhur partnerin tuaj shqiptar?
CERVENKOVSKI: Ne nuk do te lekundemi nga pozicioni se edhe ne
qeverine e ardhshme, nenkuptohet nese vijme ne situate per ta
formuar, duhet te marrin patjeter pjese parti politike shqiptare me
legjitimitet zgjedhor. Nuk kemi zgjedhur asnje partner, dhe nuk kemi
perjashtuar asnje tjeter. Ne disa raste kemi theksuar se do te
deshironim qe ajo te ishte partia me besim me te madh te votuesit
shqiptar, per te krijuar nje qeveri sa me te forte dhe legjitime.
Ju deklaruat se Ali Ahmetin nuk e doni ne Qeveri, ndersa ndonje force
tjeter e zgjeroi kete ide duke perjashtuar cdo bashkepunim me partine
e tij?
CERVENKOVSKI:Problemi me Ali Ahmetin eshte disi i vecante? Eshte gje
legjitime qe cdokush te formoje parti. Problemin nuk e shikoj nga
aspekti juridik. Problemi eshte politik. Nese ne deshirojme
implementim te sinqerte te Marreveshjes se Ohrit, nese deshirojme qe
kete ta perpunojme me sukses, duhet te ekzistoje njefare besimi i
ndersjelle. Ne nuk mund ta fillojme kete proces me njerez te cilet
identifikohen me krizen, me vrasjen e policeve, te te perndjekurve,
te shperngulurve, refugjateve dhe mendoj se kjo duhet te kuptohet nga
ana e komunitetit etnik shqiptar. Ne nuk mund te arrijme sinqerisht
mbeshtetjen e shumices se qytetareve nese e bejme kete gje. Ketu
qendron problemi me Ali Ahmetin dhe njerezit rreth tij.
Po per Partine Demokratike te Shqiptareve a ekzistojne paragjykime?
CERVENKOVSKI: Absolutisht nuk e perjashtojme. Por per kete fjalen e
vet duhet ta thone qytetaret shqiptare, te cilet do te votojne.
Ekziston edhe nje problem tjeter. Pas krizes, ne nuk mund t`i
fillojme proceset e ripertrirjes se shoqerise, nese nuk evidentojme
te keqen me te cilen duhet te ballafaqohemi: krimin dhe korrupsionin.
Ne kete aspekt ne nuk mund te bashkepunojme me ata qe identifikohen
me krimin dhe korrupsionin. Nuk them se te gjithe ne PDSH jane te
tille. Por, keto jane dy aspektet te cilat ne menyre krejtesisht
legjitime vendosen nga ana jone ne tryeze. U tregojme me kohe qe ta
dine te gjithe se cfare perfaqesuesish na nevojiten si partnere.
Problemi i luftes dhe i paraqitjes se UCK-se mund te interpretohet
edhe si rezultat mosefikasitetit te partive shqiptare. A shikon LSDM-
ja gabime te saj ne kohen kur ka qeverisur sebashku me Partine per
Prosperitet Demokratik ?
CERVENKOVSKI; Faji gjate asaj periudhe, ne te cilen qeverisnim ne,
dhe ajo qe une personalisht ia mvesh vetes eshte ndoshta fakti qe per
disa gjera nuk vepronim me guximshem. Do te thote se ka gjera te
cilat nuk i kemi bere me kohe dhe per kete arsye nuk mund te falemi.
Ndoshta po te ishim me te guximshem tensionet do te ishin zvogeluar,
do te ngushtohej rrethi per radikalizim te marredhenieve nderetnike.
Po atehere pse plasi lufta?
CERVENKOVSKI: Ende nuk eshte bere analize relevante per kete. Lufta
ishte pjeserisht lufte, pjeserisht e kurdisur, pjeserisht e
kontraktuar, pjeserisht pak e felliqur." Degjojme shpjegime te
thjeshtesuara, qe varen nga interesa te ngushta. Per shembull
Gjeorgievski panderprere pohon se lufta eshte importuar teresisht nga
Kosova, sepse ne kete menyre amniston veteveten per menyren e
qeverisjes deri ne ate kohe. Nga ana tjeter, per politikanet
shqiptare dhe perfaqesuesit e UCK-se, arsyet e luftes jane brenda ne
Maqedoni. As i pari, as te dytit nuk kane deri ne fund te drejte.
Mendoj se kemi nje miks. Eshte e vertete se shkendija e pare erdhi
nga Kosova, mirepo eshte e vertete edhe ajo se pjesa me e madhe e
pjesetareve te UCK-se ishin shqiptare te Maqedonise. Se ata
mbeshteteshin nga popullsia lokale. Kjo flet se probleme ka pasur...
A kerkonin ata qe bene kryengritjen vetem ndryshimin e kushtetutes?
CERVENKOVSKI: Nuk besoj. Nuk besoj se dikush merr arme per te vrare
nje polic, qe te kete me shume police shqiptare, ose kerkon te vrase
ushtare qe te kete me shume studente. Ekziston ketu nje
mosperpjesetim i mjeteve te cilat perdoren me qellimet te cilat
deshirohet te arrihen. Marre pergjithesisht lufterat zhvillohen per
territore. Mendoj se motive iniciale ishin pikerisht ato, qe te
sundohet hapesira, etnikisht te pastrohet, pastaj eventualisht te
bashkangjitet majtas ose djathtas. Ne fakt, u be perputhja me
aktivitetet e tilla te njejta ne Serbine Jugore. Mendoj se elitat
politike shqiptare ne Maqedoni dhe ne Kosove, nuk mund te gjykoj se
ne cfare mase dhe ato ne Shqiperi, vleresonin se ky eshte nje moment
historik: u shperbe Jugosllavia, NATO-ja eshte ne anen tone ... dhe
tani nese permbyllen gjerat leshohet gjasa historike per 200 vitet e
ardhshme te definohet ceshtja shqiptare.
Kur ndodhen ndryshimet? Kur u be e qarte se bashkesia nderkombetare
nuk do ta lejoje kete dhe qendroi fuqishem pas integritetit dhe
sovranitetit territorial te Maqedonise. Atehere per te paren here
degjuam se ata jane per kerkesa politike, ndryshime kushtetuese etj.
Per dallim nga krizat paraprake, ne kete rast Uashingtoni, Brukseli
dhe Moska reaguan ne menyre te shpejte dhe unike. Nuk dolen me porosi
te ndryshme deri te palet e ndryshme. Porosia ishte e qarte: uluni,
bisedoni per te drejtat politike dhe merruni vesh, por integriteti
territorial dhe karakteri unitar i shtetit nuk guxojne te
kontestohen. Territoret nuk mund te jene zgjidhje per problemet
etnike, eshte nje nga porosite e Marreveshjes kornize.
Te pala shqiptare ekziston mendimi se partneret tuaj te koalicionit
PPD-ja, te cilet edhe tani duken me te privilegjuar per te qene
aleatet tuaj, ishin viktima te kokefortesise dhe kompromisit qe ata e
bene gjate kohes se bashkeqeverisjes, per shkak te interesave
personale lidhur me kerkesat e shqiptareve, te cilat i anashkaluan ...
CERVENKOVSKI: Kjo absolutisht nuk eshte e sakte. Mendoj se nese
numerohen pluset dhe minuset, te paret do te mbisundojne. Mendoj se
njeri nder gabimet themelore te PPD-se ishte ai se ajo nuk dinte qe
sukseset te cilat u arriten ne kete plan t`i beje te njohur, t`i
promovoje. PPD-ja nuk diti qe t`i valorizoje keto gjera, t`i binde
qytetaret per gjithe ate qe eshte bere. Sukseset nuk regjistroheshin,
perkunder PDSH-se e cila gadi dy vite fliste se shqiptaret tani mund
te ndihen te barabarte, ndersa nuk kishte asnje ligj te ri ose te
ndryshuar me te cilin ata do ta mbeshtetnin kete.
Sa eshte Maqedonia me afer ose me larg nga ajo qe duket si ardhmeria
e saj e pashmangshme qe te jete shoqeri multietnike e ndertuar mbi
konceptin qytetar?
CERVENKOVSKI: Gjeja e pare qe duhet ta kuptojne maqedonasit eshte se
me 22,9 per qind te shqiptareve ne Maqedoni, ata nuk mund te
trajtohen si minoritet i tipit te minoriteteve ne shtetet tjera. Nga
ana tjeter, ate qe duhet ta kuptojne shqiptaret eshte se lojaliteti
ndaj shtetit ne te cilin jetohet, medoemos duhet te jete me i madh
sesa lojaliteti ndaj etnikumit ne pergjithesi. Kemi gjasa nese ia
arrijme qe kjo te behet pjese perberese e bindjeve edhe te te paret
edhe te te dytet, nese kuptojme se nga njera ane ne nuk jemi numri
nje, e nga ana tjeter ata numri dy ne kete shtet, se krahas
solidaritetit me vellezerit e tyre ne Kosove, duhet te dijne se i
takojne ketij shteti, dhe se se pari duhet te jene lojale ndaj tij.
Dhe kjo nuk eshte deklarative, por ne kete duhet me te vertete te
punohet.
|